Juliusz Kydryński
KYDRYŃSKI Juliusz (30 czerwca 1921 Tarnobrzeg – 26 maja 1994 Kraków),
kierownik literacki teatru.
Był synem nauczycieli, Juliusza Kudryńskiego i Aleksandry z Usarowskich; bratem krytyka muzycznego Lucjana Kydryńskiego; jego pierwszą żoną była Krystyna z domu Wasus (ślub 4 listopada 1959 w Krakowie, rozwód w 1963), drugą Zuzanna z domu Szydłowska (ślub 14 lipca 1991 w Warszawie). Ukończył Gimnazjum św. Jacka w Krakowie. Jeszcze jako uczeń, w 1937 statystował w Weselu Figara w krakowskim Teatrze im. Słowackiego. W roku akademickim 1938/39 studiował filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. W czasie studiów brał udział w pracach prowadzonej przez Tadeusza Kudlińskiego i W. Góreckiego Krakowskiej Konfraterni Teatralnej i istniejącym przy niej Studiu 39; w czerwcu 1939 wystąpił w roli Wodnika z Zodiaku w Kawalerze księżycowym, wystawionym przez słuchaczy Studia na dziedzińcu Collegium Nowodworskiego.
W czasie okupacji niemieckiej mieszkał w Krakowie. Był robotnikiem, potem portierem w kamieniołomach fabryki Solvay w Borku Fałęckim. Już od jesieni 1939 brał udział (wraz z kolegami z polonistyki, Tadeuszem Kwiatkowskim i Karolem Wojtyłą) w tajnym życiu teatralnym i literackim, m.in. pod kierownictwem Kudlińskiego; czytano utwory literackie, odbywały się też próby Wesela. W marcu 1940, w towarzystwie Wojtyły, spotkał się z Juliuszem Osterwą i pod jego wpływem, z kolegami, m.in. także Danutą Michałowską, przystąpił do pracy nad sztuką Uciekła mi przepióreczka, w której otrzymał rolę Przełęckiego. Próby odbywały się w mieszkaniu rodziców Kydryńskiego, a we wrześniu 1940 wystawiono drugi akt sztuki. Później pracował w tym zespole nad interpretacją Nocy tysiącznej drugiej, do pokazu jednak nie doszło; w styczniu 1941 (również w mieszkaniu rodziców Kydryńskiego) wystawiono kilka scen z Wesela. W dalszym ciągu uczestniczył w spotkaniach u Tadeusza Kudlińskiego, w czasie których pracowano m.in. nad Wyzwoleniem, brał też udział w próbach swojej sztuki Fajka Kopernika (miał grać Poetę).
W sierpniu 1941 był jednym z uczestników spotkania z Mieczysławem Kotlarczykiem, które inicjowało powstanie Teatru Rapsodycznego (nie wszedł jednak w skład zespołu). Na przełomie 1941 i 1942 zaczął występować w legalnie działającym teatrem lalek Brzdąc, który mieścił się w Kawiarni Plastyków. W kwietniu 1942, aresztowany w obławie w tej kawiarni, został uwięziony w obozie koncentracyjnym Auschwitz, skąd rodzinie udało się go uwolnić. Wrócił do tajnej działalności teatralnej i literackiej. W 1943 debiutował opowiadaniem (opublikowanym anonimowo) w podziemnym „Miesięczniku Literackim”. Prowadził wykłady dla zespołu Krakowskiego Teatru Podziemnego Adama Mularczyka, w którym wystawiono jego jednoaktówkę Tercet (Fajka Kopernika). W 1943–44 występował w Teatrze Jednoaktówek Wiesława Góreckiego, np. jako Sławny pisarz (Uprasza się wycierać obuwie; przedstawienie wśród publiczności teatralnej zwane Wycieraczką) oraz jako Erazm hrabia Flegmin (Miłość czysta u kąpieli morskich).
Po wojnie pracował jako dziennikarz w Krakowie. Od 1945 był członkiem redakcji „Przekroju”, gdzie opublikował m.in. cykl artykułów w serii „Mały słownik teatru XX wieku”. W 1945–46 i 1949–50 był recenzentem teatralnym „Odrodzenia”, a od 1953 prowadził dział recenzji filmowych w „Życiu Literackim”. Artykuły, recenzje, reportaże zamieszczał też w „Twórczości”, „Dzienniku Polskim”, „Dzienniku Literackim”; zebrał je w tomach Itaka i mgła (Kraków 1974), W łupinie orzecha (Kraków 1979). W sezonach 1972/73 i 1973/74 był kierownikiem literackim Teatru Ludowego w Nowej Hucie. Współpracował z Polskim Radiem i TV. Wydał Uwaga gong!... Opowieść-pamiętnik o teatrach krakowskich 1937–1948 (Kraków 1962) oraz kilka książek biograficznych: Próba portretu: rzecz o Adamie Polewce (Kraków 1969), Był potrzebny: o Ludwiku Pugecie (Kraków 1972), Gwiazda dwóch kontynentów (Kraków 1974), Lena, czyli rzecz o aktorce (Kraków 1992), tom szkiców Przypisy do Szekspira (Kraków 1993). Tłumaczył z literatury angielskiej i niemieckiej, m.in. utwory Marlowe’a, Jonsona, Williamsa, Millera, Kafki. Był redaktorem książki Młodzieńcze lata Karola Wojtyły. Wspomnienia (Kraków 1990).
Bibliografia
Almanach 1993/94; Greń: Teatr zamknięty; Kalendarium życia Karola Wojtyły. Oprac. Ks. A. Boniecki, Kraków 1983; Kotlarczyk, Wojtyła: O T. Rapsodycznym; Kudliński: Przypadki; Kydryński (il.); L. Kydryński: Przejazdem przez życie. Kroniki rodzinne, Kraków 2005 (il.); Marczak-Oborski: Teatr czasu wojny; D. Michałowska: Pamięć nie zawsze święta, wspomnienia, Kraków 2004; Poskuta-Włodek: Trzy dekady; Waszkiel: Dzieje; Współcześni pol. pisarze i badacze; Pam. Teatr. 1960 z. 2 s. 290, 1963 z. 1–4 s. 11, 39, 81–82, 96, 147, 151, 152, 1964 z. 4 s. 435, 1997 z. 1–4 s. 333 (il.), 334, 383, 384, 390, 392; Akty ślubów, Arch. USC Kraków; Wycinki prasowe, IS PAN.
Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017.
Zachowano konwencję bibliograficzną i część skrótów używanych w źródłowej publikacji.
