Osoby

KRAWCZYKOWSKI Zbigniew Józef (24 marca 1916 Piotrków Trybunalski – 21 listopada 1985 Warszawa),

kierownik literacki teatru.

Był synem Józefa Krawczykowskiego i Heleny z Gawińskich. W 1934–39 studiował na Uniwersytecie Warszawskim, najpierw na Wydziale Prawa, po dwóch latach filologię polską na Wydziale Humanistycznym; w 1939 kształcił się też na Wydziale Sztuki Reżyserskiej Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie. Po wybuchu II wojny światowej wrócił do Piotrkowa Trybunalskiego, w czasie okupacji niemieckiej pomagał ojcu w prowadzeniu zakładu fotograficznego, uczył muzyki i na tajnych kompletach języka polskiego. W lutym 1945 został studentem filologii polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, ale wkrótce przeniósł się do Warszawy i tu ukończył studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim (1946), studiował też na Wydziale Dramaturgicznym warszawskiej Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej z siedzibą w Łodzi (1948). Przez krótki czas pracował w Instytucie Teatrologicznym w Warszawie. 

Na sezon 1949/50 zaangażował się na stanowisko „dramaturga” do Teatrów Dramatycznych pod dyrekcją Henryka Szletyńskiego we Wrocławiu; redagował miesięcznik „Scena Wrocławska”. Od 15 listopada 1950 do 30 września 1955 był kierownikiem literackim Teatrów Dramatycznych w Krakowie. Później pracował w Warszawie. Od 1 października 1955 do 31 sierpnia 1963 był kierownikiem literackim Teatru Powszechnego, od 1 września 1963 do 31 sierpnia 1968 Teatru Dramatycznego i równocześnie, od 1 grudnia 1964 do 31 grudnia 1981 kierownikiem literackim Teatru Wielkiego, a od 1 stycznia 1970 do 30 listopada 1981 Teatru Ateneum. Od 1 grudnia 1981 do końca życia był konsultantem literackim w warszawskim Teatrze Polskim. W 1949–50 wykładał historię teatru i dramatu w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie, w 1951–55 historię teatru i literatury w Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej w Krakowie, w 1980–81 przedmiot „praca kierownika literackiego” na Wydziale Wiedzy o Teatrze Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. 

Tłumaczył dramaty z języka niemieckiego, m.in. Kleista, Büchnera, Schillera, Brechta, Dürrenmatta, Frischa, grane na wielu scenach polskich, a także wydawane drukiem przez Państwowy Instytut Wydawniczy i Ossolineum. Pisał artykuły, szkice do „Teatru”, „Dialogu” i do programów teatralnych. Przygotował i zredagował kilka wydawnictw jubileuszowych teatrów: 25 lat Opery Warszawskiej w Polsce Ludowej 1945–70 (Warszawa 1971), Teatr Ateneum w Warszawie 1928–78 (Warszawa 1978), Teatr Polski w Warszawie. W 70-lecie otwarcia teatru (24 stycznia 1913–29 stycznia 1983) oraz w 100 rocznicę urodzin jego twórcy (23 listopada 1882). Współpracował z Polskim Radiem i Telewizją, w której dla Sceny Prozy adaptował m.in. Sławę i chwałę, Cichy Don, Noce i dnie. W dniu 1 września 1984 w Teatrze Polskim w Warszawie obchodził jubileusz 35-lecia działalności teatralnej. W programie jubileuszowym Teatru Powszechnego w Warszawie napisano:

Jego poszukiwania repertuarowe, prace translatorskie

i współpraca dramaturgiczna z reżyserami w znacznym stopniu kształtowały oblicze Teatru Powszechnego w latach 1956–63,

opinię tę odnieść można także do jego pracy na innych scenach. 

Bibliografia

Almanach 1985/86; Krasiński: T. Polski 1939–2002; Mrozińska: Szkoła: PWST w Krakowie; Sto lat Starego Teatru; T. Dramatyczny w Warszawie; T. Powszechny w Warszawie 1945–95; Warsz. szkoła teatr; Wilski: Szkolnictwo: Teatr 1985 nr 6, 1986 nr 10 (H. Szletyński, I. Babel); Życie Warsz. 1979 nr 301, 1985 nr 275, Akt zgonu nr II/1657/1985, Arch. USC Warszawa; Akta, Arch. Uniw. Warsz., T. Polski Warszawa; Wywiad z K., IS PAN; Almanach 1944–59. 

Ikonografia

A. Stopka: Portret, karyk., rys., tusz, papier, ok. 1960 – MKWarszawa.

Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017.
Zachowano konwencję bibliograficzną i część skrótów używanych w źródłowej publikacji.

Biogram w Almanachu Sceny Polskiej

Zbigniew Krawczykowski (24 III 1916 Piotrków Trybunalski - 21 XI 1985 Warszawa), kier. lit. teatru. Przed wojną rozpoczął studia na UW oraz w PIST na wydz. sztuki reżyserskiej pod kier. Leona Schillera. Po wyzwoleniu ukończył polonistykę (1946) oraz wydz. dramaturgiczny warsz. PWST z siedzibą w Łodzi (1949). W sez. 1949/50 został dramaturgiem Wrocławskich T. Dramatycznych, w l. 1950-55 był kier. lit. T. Dramatycznych w Krakowie, od sez. 1955/56 t. warsz.: Powszechnego (do 1963), Dramatycznego (1963-68), Wielkiego (1 XII 64 - 31 XII 81), Ateneum (1 I 70 - 1981), a następnie sekretarzem lit. T. Polskiego (od 1 II 82 do śmierci). W l. 1949-50 i 1980-81 wykładał w PWST w Warszawie, w l. 1951-55 w Krakowie (historię teatru i literatury). Przełożył ok. 50 utworów dramaturgii niemieckojęzycznej (np. Kleista, Durrenmatta, Brechta, Schillera, Frischa), redagował periodyk Scena Wrocławska, był autorem artykułów o tematyce teatralno-literackiej (Teatr, Dialog), monografii o Wojciechu Bogusławskim, nowego opracowania jego "Henryka VI" na łowach monograficznych programów baletowych i operowych, okolicznościowych wydawnictw teatralnych (T. Wielkiego, Ateneum), adaptacji teatralnych i telewizyjnych ("Róża" Żeromskiego, "Cichy Don" Szołochowa). 1 IX 84 w T. Polskim w Warszawie obchodził 35-lecie działalności teatralnej. Źródło: Almanach sceny polskiej 1985/86. Tom XXVII. Wydawnictwo Naukowe PWN - Warszawa 1993.