Osoby

KWIATKOWSKI Stefan (3 lipca 1932 Kalisz – 1 grudnia 1999 Olsztyn),

aktor. 

Był synem Antoniego Kwiatkowskiego, felczera, i Janiny z Szajdzińskich; towarzyszem życia (ponad 30 lat) aktorki Renaty Kress. W 1950 w Kaliszu ukończył Liceum Handlowe. W 1951–53 należał do pomocniczego zespołu aktorskiego Teatru im. Bogusławskiego w Kaliszu (był też inspicjentem), a w sezonach 1953/54–1960/61 Teatru Ziemi Łódzkiej w Łodzi; w lipcu 1960 zdał aktorski egzamin eksternistyczny i od sezonu 1960/61 został aktorem tego teatru. Na sezony 1961/62 i 1962/63 wrócił do teatru w Kaliszu, w 1963/64–1965/66 grał w Teatrze Ziemi Opolskiej w Opolu, w 1966/67–1973/74 w Teatrze Polskim w Bydgoszczy; w 1974/75–1976/77 był zaangażowany ponownie w Kaliszu, od 1 września 1977 do 30 czerwca 1978 w Teatrze im. Jaracza w Olsztynie. W sezonach 1983/84 i 1984/85 grał w Lubuskim Teatrze im. Kruczkowskiego w Zielonej Górze. Niecały sezon 1985/86 występował w Teatrze im. Fredry w Gnieźnie, a od 1 września 1986 do 5 marca 1987 w Teatrze im. Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim; potem na krótko (od 1 września 1987 do 26 stycznia 1988) powrócił do teatru w Gnieźnie. Od lutego 1968 do września 1990 nie pracował w teatrze, był na utrzymaniu rodziny, a od 15 września 1990 do 15 czerwca 1991 był zaangażowany w Teatrze Dramatycznym w Elblągu, gdzie zagrał tylko jedną rolę: Dyndalskiego (Zemsta, 1990) i przeszedł na rentę. Zamieszkał w Olsztynie, z powodu choroby do końca życia nie wrócił na scenę. 

Był wysoki, miał nieco ociężałą sylwetkę, wyrazistą twarz, o grubych rysach, niski, trochę chropawy głos. Z powodzeniem grał bohaterów podobnych do siebie (np. Czepiec w Weselu, 1962), ale też potrafił na scenie zaprzeczyć tym warunkom i pokazać postaci o delikatnym wnętrzu, a zewnętrznie wręcz wytworne (np. Tristan w Dziejach Tristana i Izoldy, 1962). Budował rolę przy pomocy mocnej, wyrazistej kreski, lecz nie nadużywał ekspresji, raczej ją powściągał, co dodawało postaci i granej scenie, potrzebnej żarliwości. Najlepsze dokonania aktorskie miał na scenach opolskiej i bydgoskiej. W Opolu wyróżnił się jako Benedykt (Wiele hałasu o nic, 1964), „miał nieco rubaszny, niedźwiedziowaty wdzięk”, „grał żywo, z dużym zacięciem komediowym” (Romana Konieczna), Sołdyk (Szachy, 1964), Jagmin (Odwety, 1965). Wśród różnorodnych ról Kwiatkowskiego na scenie bydgoskiej do najciekawszych należały: tytułowy Otello (1967), o którym August Grodzicki pisał, że ma „ujmującą powierzchowność”, jest

łagodny i szlachetny. Jego pierwotna dzika natura ukazuje się

w wybuchach i uniesieniach – ale na krótko,

końcowe sceny aktor grał „na przyciszeniu, w rozpaczliwym zapiekłym skupieniu”, co wywierało „przejmujące wrażenie”. Prawdziwym triumfem był Jan Maciej Karol Wścieklica (1973); według Jana Piechockiego Kwiatkowski stworzył postać „pełną żywiołowej dynamiki” „z dużą dozą wewnętrznego zaangażowania”. Smugoń w Uciekła mi przepióreczka (1970) w wykonaniu Kwiatkowskiego

miał w swym sposobie bycia autentyzm człowieka prostego,

a głęboko zranionego 

(K. Starczak). 

Z Bydgoszczy warto też wymienić role: Wierszynina (Trzy siostry, 1967), Kozdronia (W małym dworku, 1968), Aleksego Turbina (Dni Turbinów, 1970), Filipa II (Don Carlos, 1972), z Kalisza m.in.: Jamesa Tyrone’a (Zmierzch długiego dnia, 1975). W Olsztynie zagrał jedną z ostatnich dużych ról, Wodza Bromdena (Lot nad kukułczym gniazdem, 1979), „ogromnego, o kamiennej twarzy”, „prawdziwie tragicznego” (Janusz Segiet), a potem jeszcze Edka (Tango, 1981). 

Bibliografia

Almanach 1998/99; Bydg. leksykon teatr. (il.); Kaszyński: Teatr łódz.; Mykita-Glensk; Pięciolecie Teatru Ziemi Łódzkiej, Łódź [1958] (il.); 180 lat sceny narodowej w Kaliszu, Kalisz 1980 (il.); Gaz. Olsz. 1979 nr 226 (J. Segiet); Ilustr. Kur. Pol. 1973 nr 285 (J. Piechocki); Pomorze 1970 nr 11 (K. Starczak); Trybuna Op. 1964 nr 143 (R. Konieczna); Życie Warsz. 1967 nr 157 (A. Grodzicki); Akta (fot.), ZASP; Programy i wycinki prasowe, IS PAN; Almanach 1944–59; Inf. brata, Tadeusza Kwiatkowskiego. 

Ikonografia

Fot. – IS PAN, ITWarszawa, MTWarszawa.

Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017.
Zachowano konwencję bibliograficzną i część skrótów używanych w źródłowej publikacji.