Osoby

KOZŁOWSKA Irma, właściwie Irena Kozłowska (11 czerwca 1911 Warszawa – 29 września 1983 Kraków),

aktorka, pieśniarka. 

Była  córką Władysława Kozłowskiego i Walerii Salomei z domu Żabko. W 1935 zdała w Warszawie przed komisją Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej aktorski egzamin eksternistyczny. W sezonie 1935/36 występowała, np. jako Paź w Wieczorze Trzech Króli, w Teatrze Polskim w Warszawie, a w 1936/37 grała w Teatrze Malickiej, np. Mimmy (Mała Kitty i wielka polityka, 1937). W 1936–38 współpracowała z Polskim Radiem jako pieśniarka. Wystąpiła w filmie Fredek uszczęśliwia świat (1936). 

Na sezon 1937/38 zaangażowała się do Teatru im. Bogusławskiego w Kaliszu; zagrała tu role: Kundzi (Gdzie diabeł nie może), Basi (Krakowiacy i Górale), Herodowej (Pastorałka Leona Schillera), Tessie (Jutro pogoda). Po powrocie do Warszawy, w sezonie 1938/39 występowała jako aktorka i pieśniarka w kabaretach Cyrulik Warszawski i Małe Qui Pro Quo, gdzie w rewiach Wielka czwórka i Pod parasolem. Boy w recenzjach chwalił jej dobre warunki zewnętrzne i ładne wykonanie piosenek. 

Lata II wojny światowej przeżyła w Warszawie. W pierwszych dniach działań wojennych brała udział w koncertach zespołów artystycznych, występujących dla obrońców stolicy, organizowanych przez Zarząd Miejski. Podczas okupacji niemieckiej zajmowała się handlem, była kelnerką w kawiarni „Cyganeria”, a także grała w teatrach jawnych: Komedia, Kometa, Niebieski Motyl, Miniatury, Bohema (np. Dalilę w Dziewczynie i kokosach); po upadku powstania warszawskiego występowała też w oficjalnym Krakowskim Teatrze Powszechnym. Przed Komisją Weryfikacyjną Związku Artystów Scen Polskich, która udzieliła jej nagany, tłumaczyła się tym, że za odmowę grania groziło jej wywiezienie na przymusowe roboty do Niemiec. Po zakończeniu wojny osiadła w Krakowie. 

W 1945 dojeżdżała do Warszawy, gdzie występowała w Polskim Radiu jako pieśniarka i recytatorka. Brała udział w koncertach organizowanych przez ARTOS w Krakowie i na Śląsku i, jak sama podawała, współpracowała z krakowską Komedią Muzyczną, prowadzoną przez Zrzeszenie Artystów. W 1947 została przyjęta na II rok Państwowej Szkoły Dramatycznej (następnie Państwowa Wyższa Szkoła Aktorska) pod kierunkiem Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie, którą ukończyła w 1949. Od sezonu 1949/50 do końca 1975/76 związana była w Krakowie z jedną sceną: Teatrem Młodego Widza (potem: Teatr Rozmaitości, Teatr Bagatela). Do 1966 zaangażowana była jako aktorka, suflerka i inspicjentka, po zmianie dyrekcji od 1966 miała etat suflerki, a po kolejnej zmianie, od stycznia 1973 do 1976 była wyłącznie na etacie aktorki. Potem przeszła na emeryturę i w teatrze już nie występowała. 

Wśród zagranych przez nią po wojnie w Krakowie ról i epizodów były takie, jak: Handlarka ryb (Książę i żebrak, 1949), Garderobiana (Dorożką po Warszawie, 1950), Królowa Tatra (O krasnoludkach i sierotce Marysi, 1950), Cieciorka (Nawojka, 1951), Donna Pasqua (Awantury w Chioggi, 1953), Agnieszka (Bosman z „Bajki”, 1954), Emilia i Dama I (Opowieść zimowa, 1955), Matka Słońca (Zaklęty jawor, 1957), Neryna (Szelmowskie sztuczki Skapena, 1958), Hortensja (Jadzia wdowa, 1959), Pani Boyle (Pułapka na myszy, 1960), Hagar (Chata wuja Toma, 1961), Pani Harrington (Roxy, 1961), Bessie Bockser (Drewniana miska, 1963), Kapłanka (Zapomnieć o Herostratesie, 1975), Dika (Jeszcze raz Elektra, 1976). Wystąpiła w filmie Szyfry (1966). 

Bibliografia

Almanach 1983/84; Boy: Pisma t. 26, 28; 10-lecie T. Młodego Widza w Krakowie (il.); Kaszyński: Teatralia s. 733; Mościcki: Teatry 1944–45 (il. na s. 359, 626); Osterloff: Zelwerowicz; Rozmaitość: przez 20 lat; Sempoliński: Wielcy artyści; Warsz. szkoła teatr.; Dz. Pol. 1983 nr 201; Echo Krakowa 1983 nr 196; Kur. Warsz. 1937 nr 105, 1938 nr 325; Pam. Teatr. 1963 z. 1–4 s. 177, 188, 191, 201, 1997 z. 1–4 s. 53, 99, 104; Akt urodzenia z parafii św. Aleksandra nr 745/1911, Arch. Państw. Warszawa; Akt zgonu nr 1736/1983/K, Arch. USC Kraków (tu błędny rok urodzenia 1916); Akta (fot.), ZASP; Programy i wycinki prasowe, IS PAN; Spis ZASP 1939, 1949; Almanach 1944–59; www.encyklopediateatru.pl 

Ikonografia

I. Wicińska-Delekta: K. w roli, akw. – własność pryw. i portret, akw. – własność autorki; Fot. – IS PAN, ITWarszawa, NAC.

Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017.
Zachowano konwencję bibliograficzną i część skrótów używanych w źródłowej publikacji.

Biogram w Almanachu Sceny Polskiej

Irma Irena Kozłowska (11 VI 1915 Warszawa - 29 IX 1983 Kraków), aktorka. Była słuchaczką PISTu w Warszawie. Pracę scen. rozpoczęła na scenach warsz., m. in. w sez. 1936/37 w T. Malickiej. Na sez. 1937/38 została zaangażowana do T. im. Bogusławskiego w Kaliszu i grała m. in. Basię w "Krakowiakach i Góralach" Kurpińskiego, następnie wróciła do Warszawy i w sez. 1938/39 grała i śpiewała w t. Małe Qui-Pro-Quo. Podczas II wojny świat, występowała jako recytatorka z Mariuszem Maszyńskim, potem w jawnych t. warsz. Komedia i Bohema. Po wojnie, w sez. 1945/46 w T. Wesoła Gromadka w Krakowie, w l. 1946-49 w warsz. i krak. rozgłośni PR, współpracowała z ARTOSem oraz na scenach muz. w Krakowie. W l. 1949-57 tamże w T. Młodego Widza, w l. 1958-73 w T. Rozmaitości, przy czym od sez. 1966/67 przeszła na etat suflerki, biorąc nadal udział w spektaklach. Od 1173 wróciła do zespołu aktorskiego T. Bagatela w Krakowie (do 1976). Niektóre role: Ciotka ("Jadzia wdowa" Ruszkowskiego), Łucja ("Komedia omyłek" Shakespeare'a), Neryna ("Szelmostwa Skapena" Moliere'a), Pani Boyle ("Pułapka na myszy" wg Christie), Pani Harrington ("Roxy" Connersa), Lusia ("Noc wigilijna" wg Gogola), Kapłanka ("Zapomnieć o Herostratesie" Gorina), Dika ("Jeszcze raz Elektra" Góreckiego). Almanach Sceny Polskiej 1983/84. Tom XXV. Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe - Warszawa 1987.