Osoby

ŁODYŃSKI Józef (19 października 1919 Łódź – 6 lutego 1984 Łódź),

aktor. 

Był synem fryzjera Józefa Łodyńskiego i Franciszki z Kluczkowskich. W 1933 ukończył siedmioklasową szkołę w Rudzie Pabianickiej i do końca II wojny światowej pracował w zakładzie fryzjerskim ojca. W roku akademickim 1945/46 był słuchaczem Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Łodzi, a w 1946/47 trzyletniego kursu Wydziału Aktorskiego w warszawskiej Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej (z siedzibą w Łodzi); dyplom uzyskał w 1951 w Warszawie. Grał wtedy niewielkie role w przedstawieniach łódzkiego Teatru Wojska Polskiego, a potem także na jego scenach filialnych: Placówka i Melodram, np.: Adriana (Burza Szekspira), Kobusa (Bankierzy ruin), Prostaczka (Wesołe kumoszki z Windsoru). 

W sezonie 1949/50 występował w Teatrach Dramatycznych w Poznaniu (np. jako Klaskowski w Ja tu rządzę na scenie Komedii Muzycznej), a w 1950/51–1953/54 w Teatrze Nowym w Łodzi, w rolach: Wani (Poemat pedagogiczny), Jurgi (Spazmy modne). Równocześnie, od lutego 1954, w nowo otwartym Teatrze Satyryków, brał udział w programach: Dajemy wam słowo humoru i Wycieczki osobiste. W sezonach 1954/55–1956/57 należał do zespołu Teatru im. Bogusławskiego w Kaliszu, gdzie zagrał: Truffaldina (Sługa dwóch panów), Merkucja (Romeo i Julia), Józefa Sowę (Dom na Twardej), Profesora Higginsa (Pigmalion), Napoleona (Madame Sans-Gêne) i „celny epizod” (Andrzej Wirth) Wydawcy (Żeglarz). Po powrocie do Łodzi, od sezonu 1957/58 do końca życia, należał do zespołu Teatru im. Jaracza. Wystąpił w wielu drugoplanowych i epizodycznych rolach, i te ostatnie najczęściej zaliczano do udanych, jak np. Franuś w Królu Henryku IV (1958) czy świetnie osadzony w stylu sztuki i „przeprowadzony z wybornym humorem” Sługa w Mirandolinie (1960). 

Zdarzały się też role większe, ale nie potrafił im sprostać, np. Hrabia Rostow w Wojnie i pokoju (1959); Beaucoup w Termitierze (1962), „zbyt groteskowy, na jednym tonie” (Władysław Orłowski); jako Pan Jowialski (1969) był dobrodusznym staruszkiem,

rześkim jeszcze i podskakującym jak konik polny, ale trochę monotonnym 

(Jerzy Panasewicz).

Inne jego role, to: Śmigalski (Zemsta, 1960), Omnimor (Igraszki z diabłem, 1962), Fabian (Wieczór Trzech Króli, 1964), Fimko (Dobrze skrojony frak, 1967), Gremio (Poskromienie złośnicy, 1968), Dziad (Wesele, 1969), Stary (Balkon, 1972), Parador (Szkoła błaznów, 1976). 

W 1972 obchodził jubileusz 25-lecia pracy artystycznej. W 1953–83 zagrał epizody w około 70. filmach, wystąpił w serialach telewizyjnych (np. w Lalce, Chłopach) i spektaklach Teatru TV (np. jako Antonio w Weselu Figara, 1972). 

Bibliografia

Almanach 1983/84; Kaszyński: Teatr łódz.; Kaszyński: Teatralia; Mrozińska: Szkoła; Mrozińska: Trzy sezony; T. Nowy w Łodzi; Warsz. szkoła teatr.; A. Wirth: Siedem prób. Warszawa 1962 s. 197, Dz. Łódz. 1969 nr 254, 1984 nr 35; Express Ilustr. 1962 nr 119 (il.), 1969 nr 259 (J. Panasewicz); Głos Rob. 1962 nr 75 (W. Orłowski), 1984 nr 36; Pam. Teatr. 1995 z. 12 s. 121 (il.), 128; Akt zgonu nr I–339/1984, Arch. USC Łódź; Akta (fot.), ZASP; Programy, wycinki prasowe, IS PAN; Almanach 1944–59; www.filmpolski.pl 

Ikonografia

Fot. – Bibl. Nar., IS PAN, ITWarszawa, NAC, T. im. Jaracza Łódź.

Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017.
Zachowano konwencję bibliograficzną i część skrótów używanych w źródłowej publikacji.