Renata Kress
KRESS Irena Renata, z Łokuciejewskich, także: Kress-Kwiatkowska (16 grudnia 1926 Wilno – 10 sierpnia 1986 Gniezno),
tancerka, aktorka.
Była córką Józefa Łokuciejewskiego i Krystyny z Andrzejewskich; żoną muzyka Willibalda Aleksandra Kressa, który w latach 50. współpracował z teatrami Wybrzeża i Łodzi (ślub w 1946). Niekiedy w programach i na afiszach drukowano: Kress-Kwiatkowska, choć jej długoletni związek z aktorem Stefanem Kwiatkowskim był nieformalny. W Wilnie ukończyła szkołę powszechną i gimnazjum, a na tajnych kompletach w 1944 zdała maturę. Na początku 1945 przyjechała z rodziną do Krakowa. Według własnej relacji, uczęszczała w 1945 do Studia Aktorskiego przy Teatrze im. Słowackiego w Krakowie, ale informacja ta nie ma potwierdzenia w dostępnych dokumentach.
Z Krakowa przeniosła się do Sopotu. Od 1 października 1949 do 16 października 1950 była tancerką w zespole Studia Operowego przy Filharmonii Bałtyckiej w Gdańsku, gdzie równocześnie uczyła się w szkole tańca Janiny Jarzynówny-Sobczak. Pod koniec 1950 przeprowadziła się do Łodzi; tu przez pierwsze lata występowała dorywczo jako aktorka w teatrze satyryczno-literackim Osa, w programach estradowych oraz w filmie. W marcu 1954 zaangażowała się do Teatru Lalek Arlekin w Łodzi, a 17 października 1955 zdała w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie egzamin eksternistyczny uprawniający do wykonywania zawodu aktorki lalkarki.
Od 1 kwietnia 1956 do końca sezonu 1956/57 była aktorką w zespole Estrady Satyrycznej w Łodzi. W sezonach 1957/58–1960/61 pracowała w Teatrze Ziemi Łódzkiej w Łodzi (najpierw jako pomoc aktorska). W maju 1958 zdała w Warszawie egzamin eksternistyczny i uzyskała uprawnienia zawodowe aktorki dramatu. Od sezonu 1961/62 występowała kolejno w: Teatrze im. Bogusławskiego w Kaliszu (1961/62 i 1962/63), Teatrze Ziemi Opolskiej w Opolu (1963/64–1965/66), Teatrze Polskim w Bydgoszczy (1966/67–1973/74), ponownie w Kaliszu (1974/75–1976/77), w Teatrze im. Jaracza w Olsztynie (od 1977/78 do 30 czerwca 1983), Lubuskim Teatrze im. Kruczkowskiego w Zielonej Górze (1983/84 i 1984/85), a od 1 października 1985 do końca życia w Teatrze im. Fredry w Gnieźnie.
Była efektowną kobietą w typie południowym, o bujnych, ale proporcjonalnych kształtach, temperamencie scenicznym, dźwięcznym altowym głosie; kiedy poruszała się, nieznacznie kulała, co było skutkiem kontuzji z czasów, gdy była tancerką. Przez wszystkie lata pracy w teatrach grała najczęściej niewielkie role i epizody; były to np. w Łodzi: Lokatorka (Moralność pani Dulskiej, 1960); w Kaliszu: Kasia (Wesele, 1962), Renata (Kłopoty z małżeństwem, 1963); w Opolu: Dorota (Szkoda wąsów, 1964), Dziewczyna (Anioł na dworcu, 1965); w Bydgoszczy: Charmion (Kleopatra Morstina, 1966), Zosia (Miłość i próżność, 1969), Kuźmierczykowa (Odmieniec, 1969), a w 1971 Dorota (Rodeo), Oberżystka (Tragiczne dzieje doktora Fausta) i Eklissa (Amfitrion 38); ponownie w Kaliszu: Notariuszowa (W małym domku, 1976); w Zielonej Górze: Matka II (Odejście Głodomora, 1984), Rzecznicka (Fantazy, 1985).
Sporadycznie powierzano jej większe zadania aktorskie, np. role: Dianny (Fantazy, Kalisz 1961), Beatryks (Wiele hałasu o nic, Opole 1964), a w Bydgoszczy: Olgi (W czepku urodzona, 1967) czy Hanki (Moralność pani Dulskiej, 1968), którą chwalił Jan Piechocki za, rzadkie u tej aktorki, posługiwanie się „pełnymi umiaru środkami ekspresji niemej”. Niewykorzystaną szansą okazało się zastępstwo na prawach dublury w roli Rozalii Wścieklicowej (Jan Maciej Karol Wścieklica, Bydgoszcz sezon 1973/74), o której Krystyna Starczak napisała, że w interpretacji Kress była tylko postacią „rodem z obyczajowej komedii”.
Wystąpiła w serialu telewizyjnym W słońcu i w deszczu (1979).
Bibliografia
Bydg. leksykon teatr. (il.); Kaszyński: Teatralia; Kaszyński: Teatr łódz.; Biuletyn Jubileuszowy na 5-lecie Państwowego Teatru Ziemi Łódzkiej 1953–1958 (il.); Gaz. Pom. 1974 nr 123 (K. Starczak); Ilustr. Kur. Pol. 1968 nr 69 (J. Piechocki); Akta, T. im. Fredry Gniezno, ZASP (fot.); Programy i wycinki prasowe, IS PAN; Almanach 1944–59; www.encyklopediateatru.pl; Inf. rodziny.
Ikonografia
Fot. – Bibl. Nar. IS PAN, ITWarszawa, MTWarszawa.
Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017.
Zachowano konwencję bibliograficzną i część skrótów używanych w źródłowej publikacji.
