Przedstawienia

Opera w 4 obrazach; libretto: Luigi Illica i Giuseppe Giacosa, wg "La vie de boheme" Henri Murgera.
Prapremiera: Turyn 1 II 1896.
Premiera polska: Warszawa 1898 (wersja oryginalna), Lwów 1901 (wersja polska).
Osoby: Rudolf, poeta - tenor; Marcel, malarz - baryton; Schaunard, mu­zyk - baryton; Colline, filozof - bas; Mimi - sopran; Musetta - sopran; Alcindor, radca stanu - bas; Benoit, kamienicznik - bas; Parpignol - tenor; sierżant - baryton; urzędnik komory celnej - baryton; studenci, dziewczęta, mieszczanie, przekupnie, kelnerzy, żołnierze, dzieci.
Akcja rozgrywa się w Paryżu ok. 1830 r.
Obraz I. Ubogą izbę na poddaszu czynszowej kamienicy w Dzielnicy Łacińskiej zamieszkuje czterech przyjaciół z arty­stycznej cyganerii: Rudolf, Marcel, Schaunard i Colline. Jest wigilia Bożego Narodzenia; w mieście panuje radosne ożywie­nie, lecz w izdebce mróz nie pozwala nawet pracować. Aby ogrzać ją choć trochę, Rudolf oddaje na pastwę ognia nie ukończony rękopis swego dramatu. Wtem wkracza jak triumfa­tor muzyk Schaunard. Zarobił on nieco pieniędzy w dość oso­bliwy sposób: jakiś bogaty Anglik, chcąc się pozbyć uprzy­krzonej papugi, polecił mu grać ptakowi tak długo, póki ten nie zdechnie. Cieszą się młodzi ludzie, iż będą mieli za co po­żywić się i zabawić w święto. Ale oto właściciel kamienicy, Benoit, przeczuł coś i zjawia się po zaległe komorne. Artyści jednak pozbywają się go sprytnie; częstując kamienicznika wi­nem, prowokują go do zwierzeń na temat jego miłosnych przy­gód, a usłyszawszy kilka pikantnych szczegółów, udają cnotliwe oburzenie i - wyrzucają zaskoczonego właściciela za drzwi. Teraz młodzieńcy wybierają się na małą hulankę. Jeden tylko Rudolf zostaje, by dokończyć rozpoczęty artykuł, obiecując do-pędzić przyjaciół po drodze.
Ktoś puka do drzwi. To sąsiadka, młoda hafciarka Mimi, której przeciąg zgasił świecę na schodach. Rudolf usłużnie za­pala świecę, lecz ta gaśnie powtórnie, a równocześnie Mimi gubi klucz od swego pokoju. Zaczynają oboje szukać go po ciemku na podłodze. Rudolf pierwszy znajduje zgubę, lecz aby dłużej zatrzymać Mimi przy sobie, szybko chowa znaleziony klucz do kieszeni. Szuka niby dalej i ręka jego jak gdyby nie­chcący trafia na małą dłoń dziewczęcia. "Na próżno szukamy w tych ciemnościach - mówi Rudolf do strwożonej Mimi, nie puszczając bynajmniej jej ręki - pozwól lepiej, bym ci opo­wiedział coś o sobie." I w pełnych zapału słowach kreśli dolę poety ubogiego, a przecież bogatszego od Krezusa (aria "Che gelida manina" - "Ta rączka taka zimna"). Z kolei Mimi opowia­da o swym życiu (aria "Mi chiamano Mimi"). Zniecierpliwieni przyjaciele nawołują Rudolfa pod oknem. Ten obiecuje za chwilę spotkać się z nimi w kawiarni "Momus"; zapowiada, że przyj­dzie tam z dziewczyną. Tymczasem zaś coraz czulsze słowa padają między nim i Mimi. Pierwszy obraz opery kończy się pełnym uroku duetem miłosnym ("O soave fanciulla).
Obraz II. W Dzielnicy Łacińskiej panuje ruch przedświą­teczny. Są tu i nasi artyści, do których dołączył się Rudolf wraz z Mimi. Hołdując dewizie "raz się tylko żyje", nie myślą o przyszłości i hojnie wydają zarobione przez Schaunarda pie­niądze. Jeden tylko Marcel siedzi milczący i posępny, bo oto przy sąsiednim stoliku spostrzegł swą dawną kochankę, Musettę, u boku nowego adoratora. Musetta również dojrzała Marcela i jego przyjaciół. Przypominają się jej dawne wesołe dni cy­gańskiego życia (walc Musetty "Quando m'en vo"); z niechęcią myśli natomiast o bogatym wprawdzie, lecz już mocno podtatusiałym radcy Alcindorze. Chętnie też korzysta z okazji, by go wystrychnąć na dudka. Narzekając na rzekomo zbyt ciasne trzewiki, wysyła go, aby kupił nową parę, i przysiada się do grona młodych artystów, radośnie witana, zwłaszcza przez Mar­cela. Gdy zaś ulicą przechodzi wojskowa orkiestra, wszyscy razem wykorzystują zamieszanie i uciekają z kawiarni, pozo­stawiając cały rachunek do zapłacenia... Alcindorowi.
Obraz III. Drogą przy rogatce d'Enfer wędrują sprzedaw­czynie mleka, przeciągają wozy handlarzy, wśród rubasznych uwag kontrolowane przez celników. Pojawia się Mimi, pytając dowodzącego wartą sierżanta o malarza Marcela. Ten pokazuje jej pobliski szynk, w którym obecnie zamieszkuje Marcel wraz z Musetta, malując w zamian szyldy właścicielowi. Wywo­ławszy Marcela z izby, Mimi opowiada mu o swym cierpieniu.
Oto Rudolf od dłuższego czasu męczył ją i siebie bezpodstawną zazdrością, a poprzedniego wieczoru porzucił ją, nie podając wyraźnych przyczyn swego postępku. Nadchodzi Rudolf; Mimi ukrywa się w cieniu i słyszy, jak młody poeta zwierza się przyjacielowi, iż musiał uciec od swej ukochanej, gdyż dowie­dział się, że jest ciężko chora, a sam nie był w stanie ofiaro­wać jej nawet ciepłego kąta do mieszkania. Kaszel Mimi zdra­dza jej obecność. Witana z uczuciem przez Rudolfa, młoda dziewczyna rozumie już teraz konieczność rozstania, jednak obo­je pragną odwlec jeszcze chwilę ostatecznego pożegnania. Na­tomiast Marcel, którego lekkomyślna Musetta znów poczęła zdradzać, czyni swej kochance gorzkie wyrzuty i postanawia pożegnać się z nią już nieodwołalnie.
Obraz IV. Rudolf i Marcel rozstali się ze swymi dziew­czętami; udają nawzajem, że zapomnieli o przeszłości, jednak praca niesporo im idzie, tęsknota dręczy serca (duet "O Mimi, tu piu non torni"). Nadejście Schaunarda i Collina przerywa ich ma­rzenia. Czwórka przyjaciół urządza sobie wesołą zabawę, aby wśród żartów zapomnieć o troskach i tęsknotach; wtem nie­oczekiwanie w drzwiach staje... Musetta. Przyprowadziła ona Mimi, którą spotkała na ulicy bardzo ciężko chorą, resztkami sił podążającą do ukochanego Rudolfa. Przyjaciele układają chorą na posłaniu, każdy pragnąłby jej w jakiś sposób do­pomóc. Musetta oddaje Marcelemu swoje kolczyki, prosząc, by je sprzedał i kupił lekarstwo oraz ciepłą mufkę, o jakiej marzy półprzytomna Mimi. Colline decyduje się sprzedać swój stary płaszcz, który przez wiele lat wiernie mu służył, by za otrzymane pieniądze sprowadzić lekarza (aria "Vecchia zimarra"). Niestety, wszystkie ofiary są już daremne. Mimi wraz z Ru­dolfem raz jeszcze snuje nić słodkich marzeń o miłości i szczę­ściu, lecz słabiutki płomyk jej życia coraz bardziej gaśnie. Rudolfowi wydaje się, że Mimi usypia, odchodzi więc, by za­słonić okno. Gdy odwraca się do reszty zebranych, ich spoj­rzenia wyraźniej od słów mówią mu, że jego ukochana już nie żyje.
Libreciści Pucciniego mieli wyjątkowo trudną pracę. Materiał zawarty w powieści Murgera był tak bogaty i tak fascynujący zarazem, że początkowo nie widzieli możliwości wtłoczenia go w ramy szczuplejsze niż... 20 aktów. W końcu, po licznych próbach, zrezygnowano ze stworzenia libretta operowego na tle całych scen z życia cyganerii, lecz wybrano 4 fragmenty, z któ­rych każdy stanowi całość dla siebie, znakomicie kontrastuje z pozostałymi oraz daje wspaniały obraz życia paryskiej cyga­nerii artystycznej w epoce balzakowskiej. Muzyka, w której zwraca uwagę zwłaszcza urozmaicona rytmika oraz barwność instrumentacji, oddaje po mistrzowsku niesłychaną różnorodność nastrojów Murgerowskiej powieści, przechodzących bezpośred­nio od beztroskiej radości i szampańskiego humoru do przej­mującego tragizmu.
Źródło: Przewodnik Operowy Józef Kański, PWM 1997

Ukryj streszczenie