Janina Leonowicz
LEONOWICZ Janina, zamężna Kamieńska (ur. 18 sierpnia 1895 Wilno – działała do 1938),
aktorka, śpiewaczka.
Była córką Ludomira Leonowicza i Rozalii z domu Bluwna; żoną kupca Henryka Kamieńskiego. Prawdopodobnie ona, latem 1912 i 1913 była w zespole Teatru Letniego w Ogrodzie Bernardyńskim w Wilnie pod kierownictwem Juliana Strycharskiego i występowała w komediach i operetkach, np. jako Julek (Bonuś Mociumdziu), Amorek (Piękna Rizetta), Basia (Niech się kochają) oraz w Tajemnicach haremu i Manewrach jesiennych. Potem z zespołem operetkowym Henryka Czarneckiego, latem 1916 grała w Radomiu, a 1917 w Kielcach, np. główną rolę w operetce Wróg kobiet. W Kielcach pozostała także na sezon zimowy 1917/18 w zespole pod kierownictwem Stefana Szczuki i na początku 1918 odwiedziła z nim Radom, Częstochowę, Zawiercie, Radomsko i Łódź, a od maja do września tego roku ponownie występowała u Czarneckiego w Kaliszu, Płocku, Ciechocinku i Włocławku.
Na sezon 1918/19 wróciła do teatru w Kielcach, grała Treskę (Manewry jesienne) i Iwonę (Gri-gri) oraz tytułowe role w operetkach: Szalona dziewczyna, Zuza, Krysia leśniczanka; swój benefis miała w Polskiej krwi, w której wystąpiła tu ponownie 7 września 1919. We wrześniu 1919 z zespołem Czarneckiego grała we Włocławku, a od października tego roku do końca sezonu 1919/20 w Teatrze Miejskim w Sosnowcu. Podobała się tu w Księżniczce czardasza oraz w rolach Midili (Róża Stambułu) i Broni (Palestrant), którą wykonała „wdzięcznie i powabnie”. W kwietniu 1921 została usunięta ze Związku Artystów Scen Polskich za zerwanie umowy z Teatrem Nowości w Krakowie; prawa członkowskie przywrócono jej w połowie 1922. W maju 1923 w Teatrze Nowym w Warszawie, jako „świeżo pozyskana”, występowała we wznowieniu przedstawienia Gdy mężowie zdradzają. W sezonie 1924/25 była solistką w zespole operetkowym Teatru Polskiego w Katowicach i Sosnowcu; bawiła publiczność tytułową rolą Dolly, także na występach zespołu w Ciechocinku i Płocku (latem 1925).
Od sezonu 1925/26 należała do zespołu operetki Zjednoczonych Teatrów Pomorskich Toruń-Bydgoszcz-Grudziądz (w 1926/27 i 1927/28 Teatru Miejskiego w Toruniu). Brała udział w prawie każdym przedstawieniu operetkowym, obsadzana w rolach pierwszoplanowych, takich jak: ponownie Dolly, Sophie Hadalle (Dama w gronostajach) – 1925; tytułowa Dzidzi i Molly (Najpiękniejsza z kobiet) – 1926; Pepita (Ewa), Lissi (Pajacyk), Lotti (Królowa nocy), Rita (Tancerka w masce), Basia (Krakowiacy i Górale), tytułowa Marietta i Halina (Polska krew) – 1928. Niekiedy grała w komediach i wodewilach, np.: Lulu (Gdy kobieta zapragnie), Zuzię (Stare miasto), Fruzię (Damy i huzary) – 1927. Z zespołem toruńskim gościła w Ciechocinku (1926) i Grudziądzu (1926, 1928). W sezonie 1928/29 brała udział w programach Teatru Gong w Krakowie pod kierownictwem Walerego Jastrzębca-Rudnickiego. Wystąpiła w wielkiej rewii, zorganizowanej 15 maja 1929, na otwarcie I Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu. Od listopada 1929 do kwietnia 1930 była w zespole Teatru Rewii Lwowskiej Gong we Lwowie, zdobyła tu uznanie publiczności.
W sezonach 1930/31 i 1931/32 ponownie występowała w operetkach w Teatrze Miejskim w Toruniu jako: tytułowa Zuza i Krysia leśniczanka oraz w rolach: Franzi (Czar walca), Frycki (Słodka dziewczyna) – 1931; Daisy (Królowa miliardów), Julii (Hrabia Luxemburg), Tilly (Wróg kobiet) – 1932; Stanisław Kwaskowski wymieniał ją wśród artystów, którzy byli prawdziwą atrakcją wystawianych w Toruniu rewii i operetek. Latem 1931 wystąpiła w siedmiu programach kinoteatru Hollywood w Warszawie. Od 1 listopada 1932 do 7 marca 1934 mieszkała w Poznaniu. W sezonie 1932/33 była to solistką w zespole operetki Teatru Wielkiego; rozpoczęła Operową rolą Nazariusza (Quo vadis), potem występowała jako: Dolly, Elly (Dziewczę z Holandii), Magda (Za dawnych dobrych czasów), tytułowa Donna, Lala (Lili chce śpiewać), Iwona (Gri-gri), Lucy (Kobieta, która wie, czego chce), Zofia Marcówna (Szczęśliwej podróży!). Z zespołem Teatru Wielkiego gościła w Płocku (sierpień 1933). Według „Kuriera Warszawskiego”, od listopada 1938 należała do zespołu Teatru Objazdowego z siedzibą w Ostrowie Wielkopolskim.
Bibliografia
Konarska-Pabiniak: Repertuar s. 227, 268; Kwaskowski s. 119; Mrozek; Sempoliński: Wielcy artyści (tu błędnie: Jadwiga): Sobański: Teatr Pol. na Śląsku; Z dziejów teatru w Grudziądzu s. 66; Świtała; Żywot: Dwadzieścia sezonów (cyt.); Dz. Lwow. 1929 nr 283; Gaz. Kiel. 1918 nr 94, 1919 nr 76, 111, 114, 115, 122, 127, 128, 133, 139, 156, 169, 199, 200; Gaz. Kuj. 1919 nr 57; Gaz. Łódz. 1918 nr 94; Głos Radom. 1916 nr 57, 63, 1918 nr 15; Gon. Częst. 1918 nr 74, 80, 83–86, 88, 98; Ilustr. Prz. Teatr. 1920 nr 35 s. 9; Kur. Krajowy 1913 nr 146; Kur. Litew. 1912 nr 113, 1913 nr 122, 129, 130, 134; Kur. Warsz. 1923 nr 147, 1926 nr 19, 1928 nr 170, 204, 1932 nr 204, 1938 nr 319; Pam. Teatr. 2009 z. 1–2 s. 68, 69; Prz. Teatr. i Film. 1924 nr 17; Scena Pol. 1922 z. 6–7, 1929 z. 3; Sł. Pol. 1930 nr 8; Akta miasta Poznania (kartoteka mieszkańców 1870–1931 i rejestr domów z lat 1931–1939, 1940), Arch. Państw. Poznań; Błasiak: T. kielecki przed 1939 s. 64, 67, 69, 71, 72, 77; Spis ZASP 1923.
Ikonografia
Fot. – NAC.
Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017.
Zachowano konwencję bibliograficzną i część skrótów używanych w źródłowej publikacji.
