Leszek Kubanek
KUBANEK Leszek Ignacy (2 sierpnia 1926 Kraków – 7 lipca 1999 Kraków),
aktor-lalkarz, aktor.
Był synem drukarza Teofila Kubanka, i Józefy z Buczków; mężem Henryki Bożenny z Michnowskich. Mieszkał i pracował w Krakowie. Jako szesnastoletni chłopiec zaczął pracować w Drukarni Narodowej (w czasie okupacji niemieckiej podporządkowanej Krakauer Zeitungs Verlag). Po wojnie kontynuował tę pracę do 31 marca 1950, najpierw jako pracownik fizyczny, później linotypista. Od czerwca do końca grudnia 1950, był zatrudniony w Wytwórni Filmów Oświatowych. Według jego własnej relacji, współpracował wtedy ze Zbigniewem Bochenkiem, twórcą filmów dokumentalnych. Od kwietnia 1951 do końca listopada 1954 pracował w Zarządzie Wojewódzkim Polskiego Czerwonego Krzyża, a 15 grudnia 1954 zaangażował się do zespołu Teatru Lalek Groteska. W 1956 zdał eksternistyczny egzamin aktorski (lalkarski). W Grotesce grał do 30 września 1961, m.in.: Starca (Tajemnica Czarnego Jeziora, 1955), Ministra (Ptasie mleko, 1958), Barabasza (Przyjaciel wesołego diabła, 1959), Narratora (Byczek Fernando, 1960), Pocztmistrza (Pan listonosz Stempelek, 1961). Występował też w Teatrze Cricot 2 w roli Kozdronia (W małym dworku; premiera w styczniu 1961).
Od 1 października 1961 przeniósł się do Teatru Rapsodycznego, w którym pozostał do jego likwidacji, to jest do 31 lipca 1967. Debiutował tu jako Poeta (Orland Szalony, 1961), a potem grał prawie we wszystkich spektaklach, m.in. dobre role: Żołnierza Kortezy (Prawdziwa historia zdobycia Meksyku, 1962), Cezara Borgii (Kopernik, 1963), Lwa (Lis Sowizdrzał, 1964); Sobieskiego (Królowa Marysieńka), rubasznego i plebejskiego Mefistofelesa (Faust) – 1965; Narratora (Oniegin), Priamusa (Akropolis) – 1966; Szołtysa (O pijanicy, co królem był, 1967). W 1966 zdał eksternistyczny egzamin aktorski.
Od 1 września 1967 do emerytury, na którą przeszedł 31 sierpnia 1991, należał do zespołu Teatru im. Słowackiego. W sezonie 1979/80 obchodził tu 25-lecie pracy artystycznej; na tej scenie występował także później, jako emeryt.
Był charakterystycznym aktorem, średniego wzrostu, dobrze zbudowanym, o tubalnym głosie i dużym poczuciu humoru, czasem przechodzącym w rubaszność. Grał w różnorodnym repertuarze. Powierzano mu najczęściej role drugoplanowe, jedną z nich, szerzej omówionych, był inżynier Cyganow w Scenach z miasta powiatowego (1970); obsadzony
jakby wbrew autorowi, na przekór wyobrażeniom
o zewnętrznych cechach «lwa salonowego» [...] – wniósł na scenę rodzaj dobroduszności, za którą ukrywało się tym groźniejsze barbarzyństwo, im mniej lisio schowane za maską oraz wyglądem typowego uwodziciela mieszczańsko-ziemiańskiego
(Jerzy Bober);
bardzo charakterystycznymi środkami aktorskimi oddał dość złożoną sylwetkę «barbarzyńcy» – bawidamka, który wpada we własne sieci
(Krystyna Zbijewska).
Inne jego dobre role: Łapieńka (Dyliżans), Wół (Rzeźnia Anatola Sterna) – 1968; Cześnik, dublował J. Grabowskiego, i Śmigalski (Zemsta, 1969), Król (Metafizyka dwugłowego cielęcia, 1974) –
nieodparcie komiczny i pełen «barbarzyńskiego» wdzięku
(Leonia Jabłonkówna);
Biskup Pandulf (Ślub, 1975); Filemon i Lucyper (Historyja o Chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim), Karlshode (Niewolnik Kark) – 1976; Zauberkönig (Opowieści lasku wiedeńskiego; doceniony przez Zofię Sieradzką, 1980); Sofar (Hiob), Baron (Trans-Atlantyk) – 1982; „baśniowy Król-bas” w musicalu Cień (1986), Jajecznica (Ożenek, 1988), Sekretarz (Kuszenie, 1990), Doktor (Obóz wszystkich świętych, 1991).
W 1970–96 występował w licznych spektaklach Teatru TV, np. w roli Jaskrowicza (Grzech); w 1961-96 w filmach, np. w Austerii, w dubbingu w filmie animowanym Wyprawa profesora Gąbki (1978–80); był lektorem w filmie dokumentalnym Wawel gotycki (1987). Brał udział w słuchowiskach Polskiego Radia.
Bibliografia
Almanach 1998/99; Groteska 1945–57; Kotlarczyk, Wojtyła: O T. Rapsodycznym; 50-lecie T. Rapsodycznego; Wspomnienia w 100-lecie T. im. Słowackiego (tu rozdział autorstwa K.: Etat u Dąbrowskiego; il.); Dz. Pol. 1970 nr 106 (K. Zbijewska), 1999 nr 160; Gaz. Krak. 1970 nr 109 (J. Bober), 1987 nr 14; Panorama 1982 nr 18 (il.); Teatr 1974 nr 16 (L. Jabłonkówna; il.), 1980 nr 4 (Z. Sieradzka); Programy, wycinki prasowe, T. im. Słowackiego Kraków; Akt zgonu, Arch. USC Kraków; Akta (fot.), T. im. Słowackiego Kraków, ZASP; www.filmpolski.pl
Ikonografia
Fot. – Bibl. Nar., IS PAN, ITWarszawa, T. im. Słowackiego.
Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017.
Zachowano konwencję bibliograficzną i część skrótów używanych w źródłowej publikacji.
