Zuzanna Łozińska
ŁOZIŃSKA Zuzanna, zamężna Augustyn (11 sierpnia 1884 Lwów – 5 sierpnia 1982 Puławy),
tancerka, aktorka, reżyserka, dyrektorka, kierowniczka artystyczna teatru.
Rok urodzenia niepewny, sama Łozińska podawała kilka, m.in.: 1894, 1896, 1900, a w osobistym kalendarzyku z 1924 wpisała 1884; potwierdziła go jej siostrzenica, aktorka Barbara Wronowska-Kruczkowska (1937–2011). Była córką muzyka w orkiestrze Teatru Miejskiego we Lwowie Michała Łozińskiego i Anieli; siostrą tancerki i aktorki Janiny Wronowskiej; aktorką była też jej druga siostrzenica, Zuzanna Dach-Helska. Jak sama podawała, w 1924 wyszła za mąż za L. Augustyna, z którym rozwiodła się po dwóch tygodniach.
Już w szkole powszechnej występowała w przedstawieniach amatorskich, a w wieku kilkunastu lat zaczęła uczyć się tańca u tancerza i baletmistrza teatru lwowskiego, Stanisława Faliszewskiego, który potem najczęściej przygotowywał jej układy taneczne. Latem 1913 z zespołem opery lwowskiej występowała w Krakowie. Od sezonu 1913/14 należała do zespołu Teatru Miejskiego; w czasie I wojny światowej po zajęciu Lwowa przez Rosjan, występowała w teatrze wodewilowym Casino de Paris. Po przejęciu miasta przez Austriaków i wznowieniu działalności Teatru Miejskiego, tańczyła tu nadal w grupie koryfejek w operetkach, w których grała też rólki młodych dziewcząt, np. pokojówek, tancerek; Adę (Wróg kobiet), Kelnerkę (Zuzia) – 1913; Madziusię (Pariasy, 1914), Balerinę Hersilię (Król skrzypków), Partenis (Piękna Helena), Olgę (Wesoła wdówka), Różę (Cnotliwa Zuzanna) – 1915; Idę (Nietoperz, 1916); tańczyła solową rolę baletową Chinki (Wieszczka lalek) – 1916. Niekiedy grała też małe role w repertuarze dramatycznym, np. Agnieszkę (Człowiek z budki suflera, 1915). Występowała także na wieczorach artystyczno-literackich (np. 10 grudnia 1915) i wieczorach pieśni i tańca (np. 3 marca 1918).
Po wojnie, aż do 1928, nadal grała we Lwowie, początkowo w Teatrze Miejskim, a od 1921 na różnych scenach Teatrów Miejskich. Uczyła się aktorstwa u Ireny Trapszo i Wandy Siemaszkowej, potem, według własnej relacji, ukończyła cztery lata lwowskiego Konserwatorium (fortepian i solfeż). Grała coraz więcej ról dramatycznych: Zuzię (Odludki i poeta, 1919); Wojewodziankę (Zaczarowane koło), Izabelę (Papierowy kochanek) – 1920; Hesię (Moralność pani Dulskiej, 1921), Wandę (Grube ryby), Sonię (Carewicz, 1922), Zosię (Dziady), Helenę (Pan Jowialski) – 1923; Kamillę (Dom otwarty), Annę (Świt, dzień i noc) – 1924. Recenzenci dostrzegali jej
wiośniany, prosty, szczery i naturalny wdzięk
(Z. Czerny).
Tańczyła nadal w baletach, w scenach tanecznych w operach, grała w operetkach, np. Désiré w Róży Stambułu. W 1922 sama uczyła tańca w szkole dramatycznej Czesława Krzyżanowskiego. Z zespołem Karola Adwentowicza występowała w Krynicy (1922), a z lwowskim teatrem artystyczno-literackim Ul w Płocku (grudzień 1923). Na sezon 1925/26, według zapowiedzi prasowych, miała się przenieść do Teatru Bagatela w Krakowie, jednak grała wtedy nieregularnie we Lwowie, m.in.: Ginette (Codziennie o piątej, październik–grudzień 1925), Zosię Strońską (W gołębniku, luty 1926), Lubę (Fotel nr 47, maj 1926) oraz Wandę Lektorowiczównę (Jan Maciej Karol Wścieklica, maj 1926); w ostatniej roli trafiła w „niesamowity ton” i
udowodniła, że «talent jej rozwija się pięknie i coraz bardziej rośnie w siły»
(cytat za Januszem Deglerem). Potem występowała w rolach: Czang-Haitang (Kredowe koło, 1926, 1927), Heli Brodzkiej (Między nocą a brzaskiem, 1927); Ofelii (Hamlet), Cecylii (Panna mężatka), Mary (Niezłomna żona) – 1928. W marcu 1927 dwukrotnie gościła z zespołami lwowskimi w Przemyślu, a w marcu 1928 w Łucku grała w Urwisie, Pannie mężatce.
W sezonach 1928/29 i 1929/30 występowała w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie jako: Ludmiła (Kwadratura koła), Mazie (Artyści), Lucyna (Egzotyczna kuzynka), Mańka (Pan Damazy). W sierpniu 1930 brała udział w programach rewiowych krakowskiej Bagateli, a od kwietnia 1931 należała do zespołu rewiowego tej sceny pod nazwą Teatr Kameralny Bagatela; grała też dorywczo we Lwowie, np. w maju 1931 w komedii I co z takim robić?, w lipcu w roli Mani (Królowa przedmieścia). Od września do końca 1931, w Zespole Lwowskiej Filii Związku Artystów Scen Polskich, prowadzonym przez Wandę Siemaszkową w Teatrze Rozmaitości we Lwowie, próbowała reżyserować, wraz z Romanem Niewiarowiczem, ale oboje, jak napisał Stanisław Marczak-Oborski, byli „bardzo jeszcze nieokrzepłymi reżyserami”;
wśród kilkunastu miałkich premier na uwagę zasługiwała może tylko Moralność pani Dulskiej, gdyż rolę tytułową grała tu bodaj po raz pierwszy Siemaszkowa.
Potem, do końca sezonu 1932/33 ponownie występowała w Teatrach Miejskich we Lwowie jako: Hypatia (Mezalians), Łucja (Opera za trzy grosze), Fanny (Dziwni kochankowie), miała dobre recenzje, np. Tymona Terleckiego. W 1933, według własnej relacji, otrzymała od Ludwika Solskiego propozycję angażu do Teatru Narodowego w Warszawie, ale jej nie przyjęła, objęła kierownictwo teatru w Stanisławowie, i sprawowała je do wybuchu II wojny światowej.
Był to: w sezonie 1933/34 Teatr Zawodowy im. Stanisława Moniuszki, który od 1934/35 z powodów finansowych przekształcił się w objazdowy Teatr Podolsko-Pokucki im. Moniuszki, a od jesieni 1937 Teatr Małopolski; odwiedzał (podróżując własnym wagonem) województwo stanisławowskie, tarnopolskie, lwowskie i część krakowskiego. Cieszył się
dużą frekwencją, życzliwym przyjęciem prasy i publiczności, miał opinię dobrego teatru
(Ewa Nawrocka).
Grano głównie autorów polskich, dominował Fredro; według Marczaka-Oborskiego, dzięki stałej współpracy z polonistami gimnazjów, którzy przygotowywali statystowanie uczniów ze starszych klas, teatr mógł wystawiać w objeździe tak duże widowiska, jak: Dziady, Kordian, Horsztyński, Balladyna, Lilla Weneda, Ksiądz Marek. Grano też klasykę obcą, m.in. Rostanda, Shawa, Szekspira, Schillera oraz farsy i bajki, a także adaptacje utworów dla młodzieży; Łozińska reżyserowała część spektakli i grała w nich, np. Joasa w Sędziach i role tytułowe: Lillę Wenedę, Julię, Norę. Na początku 1939, z powodu trudnej sytuacji finansowej, przeniosła się z grupą aktorów do Tarnopola, gdzie zespół występował do czerwca tego roku; zagrał też w Przemyślu. Po wybuchu wojny i zajęciu Tarnopola przez Armię Czerwoną, dekoracje i kostiumy, zgromadzone w wagonie kolejowym, zostały rozgrabione, a budynek teatralny przejęły władze radzieckie.
W okresie prowadzenia teatru w Stanisławowie, a być może już wcześniej, związana była ze swoim dawnym nauczycielem tańca, Stanisławem Faliszewskim (zob. t. 1), który był dyrektorem administracyjnym tej sceny; związek trwał do jego śmierci w 1945.
Wojnę przeżyła we Lwowie. Od 1939 do czerwca 1941 grała w Polskim Teatrze Dramatycznym, np. Daumową (Panna Maliczewska). Potem zarabiała na utrzymanie jako sprzątaczka oraz karmicielka wszy w Instytucie Rudolfa Weigla. Po reaktywowaniu Polskiego Teatru Dramatycznego w lipcu 1944, grała Dorotę (Uciekła mi przepióreczka; na przemian z Teresą Suchecką; ponownie w maju 1945). Brała też udział w tak zwanej „akcji koncertów opiekuńczych” – występach w szpitalach dla żołnierzy sowieckich. W końcu sierpnia 1945, z grupą artystów lwowskich, przyjechała do Katowic, gdzie została aktorką Teatru Miejskiego; grała: Heloizę (Ostrożnie, świeżo malowane), Janinę (Dom otwarty). W sezonie 1946/47 reżyserowała w Teatrze Ziemi Opolskiej w Opolu: Mysz kościelną (rola Zuzi), Ich czworo (rola Żony), Doktor Julię Szabo (rola tytułowa), Skiz, Jutro pogoda, grała też: Różę Byleńską (Dom kobiet) i Marię (W małym domku).
Od 1 września 1947 do 1 stycznia 1950 była dyrektorką, a do 28 lutego 1954 kierowniczką artystyczną Teatru Miejskiego w Jeleniej Górze (w sezonie 1948/49 Teatry Dolnośląskie z dyrektorem naczelnym Jerzym Waldenem, od 1950 Teatr Dolnośląski). Zdobywała widzów eklektycznym repertuarem, w którym przeważały komedie i sztuki bulwarowe, ale wystawiała też pozycje z klasyki, np.: Głupiego Jakuba, Grube ryby, Mieszczan. Zapraszała na gościnne występy i spotkania znanych artystów i literatów: Ludwika Solskiego, Jana Brzechwę, Władysława Broniewskiego, Mieczysława Fogga, Stefanię Grodzieńską, Janusza Minkiewicza. Lokalni recenzenci przychylni tej scenie, chwalili role młodych aktorów, np. Stanisława Zaczyka, Ignacego Machowskiego. Natomiast Leon Schiller, przebywający wiosną 1948 na Dolnym Śląsku, po obejrzeniu kilku przedstawień, określił działalność teatru jeleniogórskiego jako „rozsadnictwo złego smaku”. Taką opinię Józef Kelera uznał za krzywdzącą, uzasadniając, że teatr Łozińskiej, skromnie wspomagany dotacjami ministerstwa, „tułający się po terenie w najbardziej prymitywnych warunkach”,
od strony swojej metody pracy i możliwości był i raczej być musiał dosyć prostym przedłużeniem trybu działania prowincjonalnego teatru w niedużym mieście w okresie międzywojennym.
Także Michał Misiorny bronił sceny jeleniogórskiej i pisał, że już następny sezon z wartościowym repertuarem, był lepszy (Synowie, Strzały na ulicy Długiej, Pigmalion, Maria Stuart Słowackiego), a sama Łozińska odniosła sukces jako Lubow Jarowaja, zdobywając nagrodę na Festiwalu Sztuk Rosyjskich i Radzieckich (1949). Jednak stabilizacji zespołu nie osiągnęła, co wywarło negatywny wpływ na poziom artystyczny teatru. Po jego upaństwowieniu, od stycznia 1950 z dyrektorem Antonim Biliczakiem, wystawiała głównie tak zwane sztuki produkcyjne i z repertuaru radzieckim, ale też np.: Niemców (grała Panią Soerensen), Świętoszka, Intrygę i miłość (Lady Milford), Mazepę. W marcu 1954 przeniosła się do Teatru Młodego Widza (od 1 stycznia 1957 Teatr Rozmaitości) we Wrocławiu, gdzie grała do końca sezonu 1959/60. W 1960 wróciła do teatru jeleniogórskiego (od 1974 Teatr im. Norwida) i w jego zespole pozostała do końca życia (od 1972 jako emerytka); od 1 września 1960 do l września 1962 była ponownie kierowniczką artystyczną teatru.
Z jej powojennych ról należy wymienić też, we Wrocławiu: Marię Reglicką (Wracamy późno do domu, 1958) i Marynę (Wujaszek Wania, 1959), obie w reżyserii Jerzego Jarockiego, a w Jeleniej Górze m.in.: Jadwigę Ochotnicką (Klub kawalerów), Panią Warren (Profesja pani Warren) – 1953; Hrabinę Respektową (Fantazy, 1962), Marię (Niepokój przed podróżą, 1963), Jerachę (Dziewiąty sprawiedliwy, 1964), Radczynię (Wesele, 1966), Głumową (Pamiętnik szubrawca, 1968), Balbinę (Bardzo starzy oboje, 1968 i 1980), Bonę (Barbara Radziwiłłówna, 1970), Salome (Pierścień wielkiej damy, 1973), Babcię (Tango, 1974), Zuzannę (Każdy kocha Zuzię, 1976; dla Łozińskiej zmieniono tytuł z Każdy kocha Opalę), Żebraczkę (Androkles i lew, 1977), Rollisonową (Dziady, cz. III, 1978), Alonę Lwowną (Zbrodnia i kara, 1980). Reżyserowała: Lillę Wenedę (1959), Mazepę i Skąpca – 1961; Łaźnię (1962), Trzy białe strzały (1967), i szczególnie lubiane przez nią komedie Fredry: Pana Jowialskiego, Śluby panieńskie – 1948; Damy i huzary (1949, 1960), Męża i żonę (1951); Dwie blizny (rola Kasztelanowej) i Świeczka zgasła – 1953; Odludków i poetę (1954).
Chętnie wystawiała spektakle dla dzieci, np.: Drewniaczka (1950), Królową śniegu (1951), O krasnoludkach i sierotce Marysi (1953), Baśń o zaklętym kaczorze (1955), Dwa klony (1969), Kłopoty zbója Madeja (1971).
W teatrze jeleniogórskim obchodziła jubileusze pracy scenicznej: 55-lecie w roli Babci (W czepku urodzona, 21 września 1968), 60-lecie jako Orbanowa (Zabawa w koty, 16 marca 1973 na scenie w Cieplicach), Aasa (Peer Gynt, 23 kwietnia 1974), a na jubileusz 65-lecia zagrała rolę Ust w monodramie Nie ja Samuela Becketta (8 lipca 1979).
Miała świetne warunki sceniczne, które zachowała do końca życia.
Bez względu na wiek, pozostawała ciągle piękną kobietą
o szlachetnych, niebanalnych rysach
(B. Topolska).
W jej bogatym dorobku były role: taneczne i dramatyczne, grała amantki, ale też bohaterki wielkiego dramatu. Sama, jak mówiła, nie znosiła kreować „postaci ckliwych, zbyt lirycznych”, wolała „żywiołowe o podkładzie charakterystycznym”. Zaskakiwała ciągle swoją znakomitą kondycją, np. o roli Aasy (Peer Gynt) Roman Szydłowski pisał:
Ta drobna, pełna wdzięku kobieta, ma nie tylko wzruszającą słodycz i wielką siłę w scenach dramatycznych, lecz wykonuje trudne zadania fizyczne z lekkością i sprawnością, która mogłaby zadziwić nawet u młodej aktorki.
Podziwiano ją zawsze za elegancję ruchu, harmonię gestu i umiejętność noszenia kostiumów oraz za ogromną pasję, która towarzyszyła jej przez całe życie; mówiła:
dla mnie grać, to żyć.
W latach 20. i 30. była znana, lubianą artystką we Lwowie, a po wojnie na Dolnym Śląsku (w 1967 otrzymała złotą odznakę „Zasłużonego dla Dolnego Śląska”). Zarówno przed wojną, jak i później, w Jeleniej Górze, była ceniona jako dyrektorka teatru, za dobrą organizację, fachowość w przygotowaniu i prowadzeniu objazdów. Potrafiła kierować ludźmi, była bardzo lubiana i szanowana. Wielokrotnie wygrywała plebiscyty na najpopularniejszą aktorkę czy „Jeleniogórzankę Roku” i „tak zrosła się z teatralnym krajobrazem miasta, że jest niemal jego synonimem”, pisano w 1979 w „Słowie Polskim”. Niespożyty temperament i chęć ciągłego, twórczego rozwoju, zachowała do końca; z radością pracowała z młodymi reżyserami i włączała się w nowatorskie doświadczenia teatralne. Od sezonu 1982/83 miała opuścić Jelenią Górę i przenieść się do Teatru im. Mickiewicza w Częstochowie, na zaproszenie Wojciecha Kopcińskiego, który został dyrektorem tej sceny.
W 1973 została Członkiem Zasłużonym SPATiF-ZASP-u, a w 1975 laureatką Nagrody I st. Ministra Kultury i Sztuki. Otrzymała medal „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” za ukrywanie podczas okupacji niemieckiej żydowskiego dziecka. Pod koniec życia zagrała w czterech filmach Płomienie (1978), Gorączka (1980), Debiutantka (1981) oraz Klakier (1982), w którym pierwowzorem granej przez nią bohaterki była Mieczysława Ćwiklińska.
Zmarła w czasie urlopu, spędzanego w sanatorium w Nałęczowie. W 1982 w teatrze jeleniogórskim, w którym także mieszkała, otwarto izbę jej pamięci. Tabl. 23.
Bibliografia
Almanach 1981/82; Boy: Pisma t. 28; Dąbrowski: Na deskach t. 1 (il.), 2; Degler: Witkacy; Felczyński: Fredreum s. 196; Fik: 35 sezonów; Komorowska: Za kurtyną lat; Konarska-Pabiniak: Repertuar; Łoza: Czy wiesz: S. Marczak-Oborski: Obszary teatru, Wrocław 1986 s. 240; Marczak-Oborski: Teatr 1918–39; Marczak-Oborski: Teatr 1918–65; D. Michałowska: Pamięć nie zawsze święta, Kraków, 2004; Misiorny: Teatry Ziem Zachodnich (tu opinia L. Schillera); Osiński: Repertuar; Solski: Wspomnienia; S. Staśko: Narodziny teatru, Katowice 1972 s. 37, 132–133; T. Małopolski 1933–38; T. w Jeleniej Górze (cyt. J. Kelery s. 75; il.); T. Współczesny Wrocław 1948–78; Terlecki: Od Lwowa do Warszawy; Warnecki; Wilski: Szkolnictwo; T. Żukowski: Krystyna Feldman, albo festiwal tysiąca i jednego epizodu, Poznań 2002; Acta Universitatis Lodziensis, Łódź 1987 (E. Nawrocka); Gaz. Krak. 1967 nr 55; Gon. Teatr. i Sportowy 1921 nr 37; Kur. Warsz. 1924 nr 100, 1925 nr 23, 34, 197, 1926 nr 143, 1928 nr 77, 1930 nr 227; Pam. Teatr. 1963 z. 1–4 s. 266, 267, 1969 z. 3 s. 347, 1980 z. 3–4 s. 430, 1999 z. 1 s. 279, 2003 z. 1–2 s. 251, 267, 2008 z. 3–4 s. 32; Polska Artyst. 1923/24; Prz. Teatr. i Kinematogr. 1922 nr 30–31; Sł. Pol. 1979 nr 243 (cyt.), 1982 nr 119; Teatr 1936 nr 11–12, 1937 nr 2, 1974 nr 19, 1979 nr 24 (il.), 1985 nr 2 (B. Topolska; il.); Trybuna Ludu 1974 nr 150 (R. Szydłowski), 1979 nr 263 (T. Burzyński); Wiadomości 1979 nr 52 (wywiad z L.); Wiek Nowy 1926 nr 7384: Życie Teatr. 1921 z. 3, 4, 7, 10, 1922 z. 5, 8 (Z. Czerny), 16, 18, 38, 43, 1923 z. 5, 7, 11, 16, 18, 37, 46, 47: Życie Lit. 1968 nr 194; Życie Teatr. 1922 z. 8; Życie Warsz. 1982 nr 176, 188; Akta: T. im. Norwida Jelenia Góra i ZASP (fot.); Afisze, programy (m.in. jubileuszowe: „W czepku urodzona”, 1968 i „Peer Gynt”, 1974; w obu il.), wycinki prasowe, IS PAN; List B. Wronowskiej-Kruczkowskiej, Red. SBTP IS PAN; Almanach 1944–59; Halabuda: Repertuar; www.filmpolski.pl
Ikonografia
Fot. – Arch. T. im. Norwida w Jeleniej Górze, Bibl. Nar., IS PAN, ITWarszawa, MTWarszawa, NAC.
Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017.
Zachowano konwencję bibliograficzną i część skrótów używanych w źródłowej publikacji.
Biogram w Almanachu Sceny Polskiej
Zuzanna Łozińska (11 III 1896 Lwów - 5 VIII 1982 Puławy), tancerka, aktorka, reżyser, dyr. i kier. art. teatru. Do zawodu aktorskiego przygotowywała się we Lwowie pod kier. Stanisława Faliszewskiego (taniec), następnie Wandy Siemaszkowej i Ireny Trapszo (gra scen.). Od 1913 należała do zespołu baletowego t. lwowskiego. Tańczyła m.in. czołowe partie w "Jeziorze łabędzim" Czajkowskiego, "Coppelii" Delibesa, "Wieszczce lalek" Bayera. Na pocz. l. dwudziestych, nie rezygnując z tańca, grała pierwsze role dram., jak Wojewodzianka ("Zaczarowane koło" Rydla), Ofelia ("Hamlet" Szekspira), Anna ("Świt, dzień i noc" Niccodemiego). Od 1922 równocześnie uczyła tańca w szkole dram. Czesława Krzyżanowskiego. W sez. 1925/26 występowała w T. im. Słowackiego w Krakowie, w l. 1926-28 znów we Lwowie i z zespołem tym gościnnie w Łucku (1926). W l. 1928-30 ponownie na scenie krak., m.in. w roli Ludmiły ("Kwadratura koła" Katajewa). W l. 1930-33, wróciwszy do t. lwowskiego występowała już wyłącznie w repertuarze dram., m.in. jako Julia ("Romeo i Julia" Szekspira), Lilia ("Lilia Weneda" Słowackiego). W l. 1933-39 była dyr. i kier. art. Objazdowego T. Pokucko-Podolskiego z siedzibą w Stanisławowie. W 1940-41 i 1944-45 grała i reżyserowała w Pol. T. Dramatycznym we Lwowie. Z zespołem lwów. przybyła w 1945 do Katowic. Po jednym sez. na scenie miejscowego T. Miejskiego przeniosła się do T. Ziemi Opolskiej w Opolu (sez. 1946-47), w następnym mianowana dyr. T. Miejskiego w Jeleniej Górze prowadziła tę scenę do 1950, a do 1954 sprawowała jej kier. art. W l. 1954-60 była aktorką i reż. T. Rozmaitości we Wrocławiu, po czym wróciła na stałe do T. Dolnośląskich w Jeleniej Górze, jako aktorka, reż., a w l. 1960-62 także kier. art. Występowała do końca życia, w swym dorobku art. miała około pięciuset ról i ponad sto reżyserii. Grała m.in. Klarę ("Śluby panieńskie" Fredry), Hesię ("Moralność pani Dulskiej" Zapolskiej), Lubow Jarowaję w sztuce Treniewa, Panią Warren ("Profesja pani Warren" Shawa), Lady Milford ("Intryga i miłość" Schillera), Lizę ("Żywy trup" Tołstoja), Panią Soerensen ("Niemcy" Kruczkowskiego), Babcię ("Tango" Mrożka), Zuzię ("Każdy kocha Zuzię" Patricka). Reżyserowała m. in "Męża i żonę", "Damy i huzary" oraz "Śluby panieńskie" Fredry, "Synów" Millera, "Mazepę" Słowackiego, "Wilki w nocy" Rittnera, "Pułapkę na myszy" Christie. Obchodziła jubileusze: 55-lecia pracy art. 21 IX 68, 60-lecia - w roli Aasy ("Peer Gynt" Ibsena) 23 IV 74; 65-lecia - w roli Usty ("Nie ja" Becketta), 27 X 79. Od 1973 była Członkiem Zasłużonym SPATiF-ZASP. W ostatnich latach zagrała w kilku filmach: "Płomienie" Czekały, "Gorączka" Holland, "Debiutantka" Sass, "Klakier" Kondratiuka.
Źródło: Almanach Sceny Polskiej 1981/82