Osoby

KOZIOŁKIEWICZ Kazimierz, właściwie Józef Koziołkiewicz Szczepanek (13 stycznia 1900 Warszawa – 21 października 1987 Warszawa),

aktor. 

Był synem Wincentego Szczepanka i Franciszki z domu Danis; mężem Haliny Marii Całajerskiej. Ukończył w Warszawie Gimnazjum Matematyczno-Przyrodnicze. Od 1917 służył w wojsku, brał udział w I wojnie światowej i wojnie polsko-bolszewickiej. Zdemobilizowany w 1921, uczęszczał do klasy dramatycznej Szkoły Muzycznej pod kierunkiem Zofii Płoszko-Iwanowskiej w Warszawie. Na popisie w 1923 wystąpił we fragmentach ról: Grzempielewskiego (Marcowy kawaler), Kossakowskiego (Ksiądz Marek), Lamecha (Judasz). Dnia 15 czerwca 1924 zdał aktorski egzamin Związku Artystów Scen Polskich i został zaangażowany do warszawskiego Teatru im. Fredry, w którym grał do końca sezonu 1925/26, np. Księcia Radosława (Pan Geldhab). 

W sezonie 1926/27 występował w Teatrze Odrodzonym w Warszawie w rolach: Kirkora (Balladyna), Edmunda (Damy i huzary), Chonena (Dybuk), a w 1927/28 w Teatrze Miejskim w Grudziądzu grał: tytułowego Sułkowskiego, Karola Moora (Zbójcy) i Zbigniewa (Mazepa). Wrócił do Warszawy i w sezonach 1928/29 i 1929/30 występował w niewielkich rolach w Teatrze Letnim i Narodowym, np. Pawłowa (Młody las), Posła (Król Stefan Batory), a w latach 30. w amatorskich teatrach żołnierskich. Pracował w zakładach karnych, organizował i prowadził w nich teatry amatorskie. 

W czasie II wojny światowej i okupacji niemieckiej był żołnierzem Oddziału Specjalnego Armii Krajowej „Jerzyki” (w randze kapitana, pseudonim „Topola”), potem „Kampinos”. Brał udział w powstaniu warszawskim, po którym został wywieziony do Goerlitz; organizował tu zespół obozowy. Po wojnie mieszkał nadal w Warszawie, pisał teksty dla zespołów wojskowych, reżyserował i grał w teatrze Centralnego Domu Żołnierza, np. tytułową rolę Kilińskiego, Marsa (Marsjanie). 

W sezonach 1948/49–1956/57 był zaangażowany w Teatrze Polskim i występował w niewielkich rolach, takich jak: Policjant (Wyspa pokoju), Doktor (Wiosna w Norwegii), Matwiej (Miesiąc na wsi), Margrabia Cibo (Lorenzaccio), Służący Szambelanica (Rozbitki). Grał też na innych scenach, np. w 1949 w Teatrze Młodych, w sezonach 1950/51 i 1951/52 w Teatrze Współczesnym (Valentino w Wieczorze Trzech Króli), w 1960/61 w Teatrze Powszechnym (Stary Artelszczyk w Zmartwychwstaniu). W 1961 przeszedł na emeryturę. Nadal występował, np. w domach rencisty, a w 1971–81 sporadycznie grał epizody w filmach i telewizyjnych serialach. Publikował w prasie (np. w 1984 w „Stolicy”) wspomnienia i opowiadania. 

Bibliografia

Almanach 1987/88; Iwaszkiewicz: T. Polski s. 90, 91, 92; Krasiński: T. Polski 1939–2002; Z dziejów teatru w Grudziądzu s. 65; Kur. Warsz. 1927 nr 159; Pam. Teatr. 1972 3–4 s. 391, 395; Polska Zbrojna 1923 (17 V); Scena Pol. 1929 z. 18 s. 17–18; Stolica 1984 nr 31; Wiarus 1948 nr 12; Życie Warsz. 1987 nr 250; Akt zgonu nr 1/1623/1987, Arch. USC Warszawa; Akta (fot.), ZASP; Programy, IS PAN; Almanach 1944–59; www.filmpolski.pl; www.1944.pl 

Ikonografia

Fot. – IS PAN.

Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017.
Zachowano konwencję bibliograficzną i część skrótów używanych w źródłowej publikacji.

Biogram w Almanachu Sceny Polskiej

Kazimierz Józef Koziołkiewicz - Szczepanek (13 I 1900 Warszawa - 31 X 1987 Warszawa), aktor. W 1923 na popisie klasy dram. Szkoły Muz. Z. Iwanowskiej w Warsza­wie wystąpił we fragm. ról: Grempielewskiego ("Marcowy kawaler" Blizińskiego), Kossako­wskiego ("Ksiądz Marek" Słowackiego) i Lamecha ("Judasz" Przerwy-Tetmajera). Po ukończeniu nauki, w 1925 debiutował w warsz. T. im. Fredry, w sez. 1926/27 grał w T. Miejskim w Grudziądzu, od czerwca 1927 zno­wu w Warszawie: w T. Odrodzonym ("Zażarty automobilista" Kratza), w 1. 1927-30 w rolach epizodycznych w T. Narodowym i Letnim. W 1. trzydziestych pracował w zakładach kar­nych, m.in. założył i prowadził amat. t. więźniów. Zajmował się też twórczością lite­racką. W czasie II wojny świat. był żołnierzem AK (pseud. Topola), walczył w powstaniu warsz., wywieziony do Goerlitz organizował zespoły obozowe. Po 1945 kontynuował twór­czość lit. dla zespołów wojskowych, był ich reżyserem. W 1. 1945-48 współpracował z T. Wojska Pol. W Łodzi, w l. 1948-57 był w zespole T. Polskiego w Warszawie, gdzie grał niewiel­kie role, jak: Giermek II ("Zakon krzyżowy" Morstina), Policjant ("Wyspa pokoju" Piętrowa), Doktor ("Wiosna w Norwegii" Sterna), Margra­bia Cibo ("Lorenzaccio" Musseta), chór obrzędo­wy ("Dziady" Mickiewicza). Ponadto grał gościnnie na innych scenach warsz., np. w T. Młodych, T. Współczesnym (Valentino w "Wie­czorze Trzech Króli" Shakespeare'a 1950), w T. Powszechnym. W 1961 przeszedł na emerytu­rę, dalej jednak, przez ponad 20 lat występo­wał społecznie w domach rencisty, powierzono mu też epizody w filmach, kontynuował pracę lit., pisał opowiadania, publikował wspomnie­nia teatr., np. na łamach Stolicy (1984). Źródło: Almanach Sceny Polskiej 1987/88 tom XXIX, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 1994