Osoby

Trwa wczytywanie

Zbigniew Pronaszko

PRONASZKO Zbigniew (27 V1885 Derebczyn na Podolu - 18 II 1958 Kraków), scenograf. Był synem Franciszka P., dyr. cukrowni, i Feliksy Bony z Sawic­kich, bratem -> Andrzeja P. Uczył się początkowo w Winnicy. Malarstwo studiował w Szkole Sztuk Pięk­nych w Kijowie, później w 1906-11 w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie (uczeń T. Axentowicza i J. Mal­czewskiego). Główną dziedziną twórczości P. stało się malarstwo sztalugowe i rzeźba. Był jednym z najwybit­niejszych malarzy pol. pierwszej poł. XX w. W 1914 w Krakowie wspólnie z bratem Andrzejem wziął udział w wystawie teatr. (projekty do "Judasza z Kariothu" K.H. Rostworowskiego). Z tego okresu zachowały się też jego niezrealizowane projekty dekoracji do "Dziadów" (1915) i baletu "Taniec ognia" (1914-16). Jako scenograf debiutował 28 XI 1915 w Zakopanem, gdzie wraz z Andrzejem P. projektował dekoracje do fragm. "Lilii Wenedy" i "Legionu" w T. Zjednoczonych Artystów (reży­serował S. Żeromski). W sez. 1916/17 w krak. T. im. Słowackiego projektował wspólnie z Andrzejem P. ko­stiumy do "Akropolis" (1916) i scenografię "Niebieskiego ptaka" (niezrealizowana), oraz wspólnie z Z. Wierda­kiem dekoracje do "Powrotu Odysa" (praprem. 1917) i samodzielnie kostiumy; od lutego 1917 był naczelnym rekwizytorem T. Ludowego w Krakowie. W 1917 wraz z bratem i T. Czyżewskim stworzył tu grupę formistów. W 1919 wszedł do zespołu Reduty i jako "kierownik plastyki scenicznej" projektował dekoracje do otwie­rającego działalność Reduty przedstawienia "Ponad śnieg". S. Żeromski nazwał go wówczas "niezwykle po­mysłowym technikiem kulisy". W 1919 ożenił się z Nor­mą Taub. W 1922 projektował lalki do szopki satyrycz­nej "Pikadora" (J. Tuwim, A. Słonimski, J. Lechoń: "Pierwsza szopka warszawska", Kraków 1922). W 1923 w T. im. Słowackiego w Krakowie projektował wspól­nie z Andrzejem P. dekoracje do "Czupurka", wspólnie z S. Popławskim rzeźby do "Zmartwychwstania" K.H. Rostworowskiego, sam - scenografię "Dardamelle ro­gacza". Również w tym samym roku w operetce krak. projektował dekoracje do "Ostatniego walca". Podczas pobytu w Wilnie w 1923-24 (był tu zastępcą prof. Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. S. Bato­rego) projektował dekoracje dla opery do "Opowieści Hoffmanna" oraz dla T. Polskiego do "Złotych więzów" (1924). W grudniu 1924 rozpoczął pracę w Warszawie, w T. im. Bogusławskiego, gdzie wspólnie z Andrzejem P. opracował scenografię Schillerowskich inscenizacji "Pasterki wśród wilków", "Bandurki", "Kniazia Patiomkina", "Złotego płaszcza", "Achilleis" (1925), "Róży" (1926), oraz "Cyrulika sewilskiego" w reżyserii A. Zelwerowicza (1926). W 1929 projektował dekoracje do "Aidy" w ope­rze warszawskiej. W 1933-38 współpracował w Kra­kowie z T. Artystów "Cricot", gdzie projektował m.in. scenografię "Reportażu z przedmieścia" (1934), maski i kostiumy do szopki politycznej "Herod i Ariowie" (1937), scenografię "Męża i żony" (1938). Od 1945 był prof., a w 1949-51 rektorem ASP w Krakowie. Portre­tował ludzi teatru, m.in. Leona Schillera.
Bibl.: H. Blumówna: Zbigniew Pronaszko, Warszawa 1958; EdS VIII; Encyklopedia współczesna, Warszawa 1957 s. 363; Kopiec wspomnień, Kraków 1959 (A. Pronaszko); J. Lau: Teatr Artystów "Cricol", Kraków 1967; Łoza: Czy wiesz I (il.); F. Ruszczyc: Wydział Sztuk Pięknych Uniwersytetu Ste­fana Batorego w 1919-29, Wilno 1931 s. 35; Strzelecki: Plasty­ka teatr.; Szczublewski: Artyści i urzędnicy (il.); H. VolImer: Algemeines Lexikon der Bildenden Kunstler des XX Jarhunderts t. III, Leipzig 1956; WEP; Droga 1927 nr 11/12, 1928 nr 1 (W. Zawistowski); Pam. teatr. 1964 z. 1/2 (A. Pronaszko: Mój życiorys artystyczny; tu il.); Warszawianka 1925 nr 316 (M. Treter); Wiad. lit. 1925 nr 46 (L. Niemojewski), 1926 nr 120 (S. Zahorska).
Ikon.: Z. Pronaszko: Autoportret, olej, 1935 - MNKraków.
Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1765-1965, PWN Warszawa 1973

Pracownia

X
Nie jesteś zalogowany. Zaloguj się.
Trwa wyszukiwanie

Kafelki

Nakieruj na kafelki, aby zobaczyć ich opis.

Pracownia dostępna tylko na komputerach stacjonarnych.

Zasugeruj zmianę

x

Używamy plików cookies do celów technicznych i analitycznych. Akceptuję Więcej informacji