ŁĄCZ Marian (5 grudnia 1921 Rzeszów – 2 sierpnia 1984 Warszawa),
aktor.
Był synem chorążego Wojska Polskiego Jana Łącza i Marii z Piechotów; mężem aktorki Haliny Dunajskiej (1926–2015; ślub w 1952); ojcem aktorki Laury Łącz. Przed wybuchem II wojny światowej skończył szkołę powszechną i zdał tak zwaną małą maturę. W czasie okupacji niemieckiej uczył się w Liceum Technicznym w Rzeszowie i równocześnie pracował w fabryce. Uznany za sabotażystę, osadzony został w obozie koncentracyjnym w Pustkowie koło Mielca; wydostał się z niego w 1944, wrócił do Rzeszowa.
W sezonie 1944/45 został adeptem w Teatrze Narodowym (od początku 1945 Teatr Ziemi Rzeszowskiej), a równocześnie kształcił się w Studiu Teatralnym, działającym przy teatrze. Debiutował 25 stycznia 1945 rolą Janka w Lekkomyślnej siostrze, przygotowanej przez słuchaczy, potem zagrał jeszcze epizod w Gdzie diabeł nie może i wyjechał do Krakowa. Do 1946 kontynuował naukę aktorstwa w Studiu Dramatycznym Iwo Galla, a po wyjeździe Galla do Gdyni, w 1947 rozpoczął studia na Wydziale Aktorskim warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej z tymczasową siedzibą w Łodzi, zakończone dyplomem w 1951. Grał wtedy (w ramach praktyk) epizody w przedstawieniach Teatru Wojska Polskiego, np. w Bankiecie i Kramie z piosenkami. W sezonie 1949/50 zaangażował się do Teatru Polskiego w Warszawie i w jego zespole pozostał do końca życia, z wyjątkiem 1959/60 i 1960/61, kiedy występował w Teatrze Syrena. Na emeryturę przeszedł od 1 stycznia 1982.
Był aktorem drugiego planu, najlepiej czuł się w repertuarze współczesnym, grał postaci prostolinijne, pełne ciepła i humoru. W Teatrze Polskim były to: Janek Kubica w Trzeba było iskry i Andrzej Wiecha w Dobrym człowieku (za obie role otrzymał III nagrodę na Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych, 1951), zabawny i szelmowski Student Patkiewicz (Lalka, 1952), Czyżyk (Takie czasy, 1953), Wachmistrz (Ludzie z martwej winnicy, 1957), Szeryf (Harfa traw, 1963), Michał (Kobieta bez skazy, 1968), Burzywoj (Sarmatyzm, 1977), Zenon (Karnawał, 1981), Stary Chłop (Szewcy, 1983). Ostatnią rolą na tej scenie był Stary Górnik (Kartoteka), grany od maja 1984. W Teatrze Syrena podobał się jako Zenon Bujak w Hrabinie z importu, zapamiętano go też w epizodzie Maharadży w Słomkowym kapeluszu (1961) – był prześmieszny, na jego widok widownia reagowała „salwą homeryckiego śmiechu” (Ludwik Sempoliński). W 1979 wystąpił z Teatrem Esperanto na scenie Teatru Buffo w roli Strażaka (Dno nieba), w 1982 w Teatrze Ochoty grał Łokcia (Miarka za miarkę), a w Teatrze na Woli Macieja (Pan Tadeusz).
Wystąpił w małych rolach i epizodach w Teatrze TV, a w 1949–86 w około 60. filmach, m.in. grał prawie we wszystkich w reżyserii Jerzego Passendorfera, a także w Misiu Stanisława Barei, i kilku serialach telewizyjnych; współpracował też z Polskim Radiem.
Jego wielką pasją było piłkarstwo. Już przed wojną grał w rzeszowskiej Resovii, w latach 40. i na początku 50. łączył pracę aktorską z grą w piłkę. Był znanym zawodnikiem klubów sportowych: krakowskiej Cracovii, łódzkiego ŁKS-u oraz warszawskiej Polonii, należał także do reprezentacji Polski i rozgrywał liczne mecze za granicą. W 1962 zrezygnował z kariery sportowej. W anegdocie teatralnej zasłynął jako
najlepszy piłkarz wśród aktorów i najlepszy aktor wśród piłkarzy.
Almanach 1983/84; Dąbrowski: Na deskach t. 3; Mrozińska: Szkoła; Mrozińska: Trzy sezony; Rendez-vous z Syreną; Sempoliński: Druga połowa; Warsz. szkoła teatr.; Teatr 1952 nr 9 (il.); Życie Warsz. 1984 nr 187; Akta, T. Polski Warszawa, ZASP (fot.); Programy, wycinki prasowe, IS PAN; Almanach 1944–59; www.encyklopediateatru.pl; www.filmpolski.pl
Fot. – Bibl. Nar., IS PAN, ITWarszawa, MTWarszawa, NAC.
Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017.
Zachowano konwencję bibliograficzną i część skrótów używanych w źródłowej publikacji.
array(5) {
["current_page"]=>
int(1)
["total_pages"]=>
int(1)
["total_count"]=>
int(16)
["number_of_photos"]=>
int(24)
["photos"]=>
array(16) {
[0]=>
array(2) {
["description"]=>
string(224) "Harfa traw, Teatr Polski, Warszawa, prem. 23 października 1963, Na zdjęciu: Ludwiżanka Barbara, Czengery Halina, Żeleński Stanisław, Gendera Teodor, Łącz Marian, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/45882"
["file_path"]=>
string(57) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/45882.jpg"
}
[1]=>
array(2) {
["description"]=>
string(225) "Harfa traw, Teatr Polski, Warszawa, prem. 23 października 1963, Na zdjęciu: Ludwiżanka Barbara, Czengery Halina, Łącz Marian, Żeleński Stanisław, Kondrat Tadeusz, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/53006"
["file_path"]=>
string(57) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/53006.jpg"
}
[2]=>
array(2) {
["description"]=>
string(224) "Harfa traw, Teatr Polski, Warszawa, prem. 23 października 1963, Na zdjęciu: Ludwiżanka Barbara, Czengery Halina, Łącz Marian, Żeleński Stanisław, Gendera Teodor, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/53027"
["file_path"]=>
string(57) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/53027.jpg"
}
[3]=>
array(2) {
["description"]=>
string(199) "Dzikie palmy, Teatr Telewizji, prem. 14 lutego 1966, Na zdjęciu: Ziejewski Janusz, Łącz Marian, Życzkowska Zdzisława, Dejunowicz Kazimierz, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/117844"
["file_path"]=>
string(58) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/136699.jpg"
}
[4]=>
array(2) {
["description"]=>
string(183) "Dzikie palmy, Teatr Telewizji, prem. 14 lutego 1966, Na zdjęciu: Łącz Marian, Andrycz Nina, Ziejewski Janusz, Fetting Edmund, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/117859"
["file_path"]=>
string(58) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/136714.jpg"
}
[5]=>
array(2) {
["description"]=>
string(166) "Żołnierz Samochwał, Teatr Polski, Warszawa, prem. 27 lutego 1963, Na zdjęciu: Kobuszewski Jan, Łącz Marian, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/5268"
["file_path"]=>
string(56) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/5268.jpg"
}
[6]=>
array(2) {
["description"]=>
string(149) "Żołnierz Samochwał, Teatr Polski, Warszawa, prem. 27 lutego 1963, Na zdjęciu: Łącz Marian, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/5274"
["file_path"]=>
string(56) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/5274.jpg"
}
[7]=>
array(2) {
["description"]=>
string(169) "Żołnierz Samochwał, Teatr Polski, Warszawa, prem. 27 lutego 1963, Na zdjęciu: Łącz Marian, Lindner Sławomir, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/30806"
["file_path"]=>
string(57) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/30806.jpg"
}
[8]=>
array(2) {
["description"]=>
string(169) "Żołnierz Samochwał, Teatr Polski, Warszawa, prem. 27 lutego 1963, Na zdjęciu: Łącz Marian, Lindner Sławomir, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/30807"
["file_path"]=>
string(57) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/30807.jpg"
}
[9]=>
array(2) {
["description"]=>
string(292) "Żołnierz Samochwał, Teatr Polski, Warszawa, prem. 27 lutego 1963, Na zdjęciu: Lindner Sławomir, Sędzińska Alicja, Kondrat Tadeusz, Kobuszewski Jan, Wichura Edward, Klejdysz Maria, Komorowska Zofia, Łącz Marian, Gajda Mieczysław, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/58239"
["file_path"]=>
string(57) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/70813.jpg"
}
[10]=>
array(2) {
["description"]=>
string(182) "Żołnierz Samochwał, Teatr Polski, Warszawa, prem. 27 lutego 1963, Na zdjęciu: Łącz Marian, Wichura Edward, Klejdysz Maria, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/58240"
["file_path"]=>
string(57) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/70814.jpg"
}
[11]=>
array(2) {
["description"]=>
string(162) "Obrona Ksantypy, Teatr Polski, Warszawa, prem. 9 lipca 1958, Na zdjęciu: Kreczmarowa Justyna, Łącz Marian, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/9817"
["file_path"]=>
string(56) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/9817.jpg"
}
[12]=>
array(2) {
["description"]=>
string(184) "Obrona Ksantypy, Teatr Polski, Warszawa, prem. 9 lipca 1958, Na zdjęciu: Kreczmarowa Justyna, Dejunowicz Kazimierz, Łącz Marian, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/9820"
["file_path"]=>
string(56) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/9820.jpg"
}
[13]=>
array(2) {
["description"]=>
string(160) "Obrona Ksantypy, Teatr Polski, Warszawa, prem. 9 lipca 1958, Na zdjęciu: Łącz Marian, Borowicz Krystyna, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/9821"
["file_path"]=>
string(56) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/9821.jpg"
}
[14]=>
array(2) {
["description"]=>
string(283) "Obrona Ksantypy, Teatr Polski, Warszawa, prem. 9 lipca 1958, Na zdjęciu: Kowalczyk August, Lubelski Franciszek, Kreczmarowa Justyna, Dejunowicz Kazimierz, Homerska Maria, Łącz Marian, Hańcza Władysław, Orzechowski Kazimierz, fot. Myszkowski Franciszek, sygn. IT/T/9826"
["file_path"]=>
string(56) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/9826.jpg"
}
[15]=>
array(2) {
["description"]=>
string(176) "Kartoteka, Teatr Powszechny, Warszawa, prem. 26 maja 1984, Na zdjęciu: Kowalski Władysław, Łącz Marian, Pieczka Franciszek, fot. Pajchel Renata, sygn. IT/T/146744"
["file_path"]=>
string(58) "https://encyklopediateatru.pl/photos_repository/166035.jpg"
}
}
}
