Osoby

DRZEWICZ Wiesław Józef Maciej (19 marca 1927 Warszawa – 31 grudnia 1996 Warszawa),

aktor. 

Był synem Bronisława Drzewicza, urzędnika bankowego, i Janiny Wacławy z Nawrockich; jego drugą żoną była aktorka Iwona Jankowska (ślub 20 lipca 1959 w Sosnowcu), trzecią redaktorka Anna Teresa Zielińska (ślub 2 maja 1972 w Warszawie). Mieszkał z rodziną w Krakowie, gdzie w czasie II wojny światowej uczył się w tajnym gimnazjum ogólnokształcącym, a maturę zdał w 1945 w szkole budowlanej. W 1945 rozpoczął też naukę w Studiu Teatralnym Starego Teatru (następnie Państwowa Szkoła Dramatyczna) w Krakowie. Studia zakończył w lipcu 1948 egzaminem przed Państwową Komisją Egzaminacyjną, który zdał tylko częściowo, pełny zaś (z poprawką z dykcji i historii dramatu) w 1953. Jako student występował w Starym Teatrze w roli Franka w Drodze do świtu (1946), a w Teatrze Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci Wesoła Gromadka grał Dziadka w Niebieskim ptaku (1946).

Od sezonu 1948/49 zaangażował się do Teatrów Miejskich (następnie Teatrów Dramatycznych) w Częstochowie; debiutował 30 października 1948 w roli Bobczyńskiego w Rewizorze i grał tu do końca 1953/54. Na sezon 1954/55–1962/63 przeniósł się do Teatru Zagłębia w Sosnowcu, gdzie założył teatr małych form Semafor, w którym był reżyserem i aktorem. W sezonie 1963/64 występował w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie, a w 1964/65–1967/68 w Teatrze Polskim w Bydgoszczy, gdzie bardzo aktywnie działał także poza sceną macierzystą. Był jednym z czołowych aktorów w Bydgoskiej Estradzie, na jej zlecenie reżyserował Czarowną noc i grał rolę Drogiego Pana Kolegi, występował w programach składanych, był twórcą i jednym z wykonawców literackiego kabaretu „O-Wady”. W bydgoskiej rozgłośni Polskiego Radia brał udział w wielu audycjach (np. w cyklicznej Dzień dobry – to my!), czytał utwory miejscowych pisarzy, grał w programach satyrycznych. Na sezon 1968/69 przeszedł do zespołu Teatru im. Horzycy w Toruniu. Od sezonu 1969/70 przyjechał do Warszawy, gdzie kolejno grał: w Teatrze Klasycznym, potem w Teatrze Studio (od września 1969 do 31 stycznia 1982), w Teatrze Komedia (od 1 lutego 1982 do końca sezonu 1989/90) i w Teatrze Syrena (sezon 1990/91 oraz 1993-96). W 1983, jako Łatka w Dożywociu, na scenie Komedii obchodził 35-lecie pracy aktorskiej; za rolę tę przyznano mu w 1984 nagrodę na X Opolskich Konfrontacjach Teatralnych Klasyka Polska. 

Miał w scenicznym dorobku wiele ról, wśród nich były takie, jak w Częstochowie: Walery (Skąpiec, 1949), René (Król włóczęgów, 1950), Zbyszko (Moralność pani Dulskiej, 1951), Figaro (Wesele Figara) i Fircyk (Fircyk w zalotach) – 1952; w Sosnowcu: Wacław (Mąż i żona), zabawny Chlestakow (Rewizor) i Figaro (Cyrulik sewilski) – 1955, Androkles (Androkles i  ew, 1956), Nos i Chochoł (Wesele, 1957), John Worthing (Brat marnotrawny) i Motyliński (Klub kawalerów) – 1958, Rotmistrz (Damy i huzary, 1959); w Bydgoszczy: Frank (Obrona genów, 1964), Cyprian Gaudet (Pani prezesowa, 1965), Joseph Goebbels (Zmierzch demonów, 1965; nagroda w 1966 na VIII Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu), rola tytułowa w Śmiesznym staruszku (1966), bardzo dobry Schwitter (Meteor) i Milt Manville (Sie kochamy) – 1967, też Jęzory Pasiukowski (W małym dworku, 1968); w Toruniu: Kochanek (Ich czworo) i Anzelm (Szkoła kobiet) – 1968, Tricoche (Biuro usług poufnych, czyli Tricoche i Cacolet) i tytułowy Romulus Wielki – 1969.

Do Warszawy przyszedł już z opinią utalentowanego, dobrego aktora komediowego. W Teatrze Klasycznym zaczął w 1969 od bardzo udanego Grzegorza Dyndały, a potem na tej scenie i w Teatrze Studio, gdzie stał się jednym z „filarów” teatru Józefa Szajny, trzeba wymienić takie jego role, jak: Juan Tresdedos (Sława i śmierć Joachima Muriety, 1971), Meteor (Dobrodziej złodziej, 1975), znakomity Obcy-Naczdyrdups (Majakowski, 1978), świetny Profesor Pimko (Ferdydurke, 1979). W Teatrze Komedia wystąpił m.in. jako: Selsdon Mowbray (Czego nie widać, 1988); w Teatrze Syrena: Gargamel (Smurfowisko, czyli Gargamel, 1991), Brygadier Greene (Taniec kogutów, 1991), Celestyn Konfiteor (Cafe „Pod Minogą”, 1994) oraz np. w programach: Obyś żył w ciekawych czasach (1990), Tych lat nie odda nikt (1993), Rewia na luzie (1995). 

Był aktorem popularnym, znanym i lubianym. Szczupły, z długim nosem, wcześnie łysiejący, miał bardzo charakterystyczny, wysoki głos. Początkowo, np. w Częstochowie, obsadzano go w rolach amantów, ale nawet tych komediowych grał krótko, szybko bowiem przeszedł do ról zdecydowanie charakterystycznych, najczęściej w komediach, także w farsach. Jego temperament sceniczny i „ekspresyjność aktorska” sprawiały, że nierzadko spotykał się z zarzutem nadmiernej skłonności do tricków, „grepsów”, czy też „grania pod publiczność”. Nie działo się tak jednak zawsze. Chwalił jego warszawskiego Grzegorza Dyndałę S. Polanica:

wcale nie jest on żałosnym gamoniem. Postać ma znaczny margines, w który można by wpisać różne akcenty, jakieś dyskretne akcenty dramatyczne [...]. Ale aktor trzyma postać mocno w garści, prowadzi ją czysto, [...] operuje środkami dyskretnymi właśnie, bez farsowego przerysowania.

Jego Obcy w Majakowskim był, według Tomasza Miłkowskiego, tak świetnie i w szczegółach przemyślaną i stworzoną przez Drzewicza kreaturą, że

warto byłoby dla tej tylko roli wystawić i przypomnieć całą Łaźnię.

Miał też wybitne role w repertuarze serio i taki był np. w Bydgoszczy jego Śmieszny staruszek:

Taką rolę zaliczyć można do kreacji aktorskich. Studium człowieka starego, samotnego pokazał Wiesław Drzewicz

z niezwykłą precyzją i autentycznością [...] Drzewiczowi udało się uchwycić ów charakterystyczny klimat starości w mimice,

w geście, w mentalności,

pisał D. Jagła. 

Grał w przedstawieniach Teatru TV, od 1965 do 1996 wystąpił w kilkudziesięciu filmach (m.in. w Człowieku z marmuru, Wojnie światów) i serialach telewizyjnych (np. w Czterdziestolatku, W labiryncie, Polskich drogach, Domu), bardzo często był angażowany do pracy w radiu i w dubbingu ze względu na swój łatwo rozpoznawalny głos. Dla dziecięcej widowni telewizyjnej, jego głos zrósł się z Gargamelem, popularną postacią z serialu rysunkowego Smerfy. Występował w radiowych cyklach powieściowych Matysiakowie i W Jezioranach, w wielu spektaklach Teatru Polskiego Radia, w słuchowiskach dla dzieci. Za pracę w radiu został nagrodzony w 1990 Złotym Mikrofonem, przyznawanym za „osobowość aktorską prezentowaną w różnych gatunkach sztuki radiowej”. Tabl. 9.

Bibliografia

Almanach 1996/97; Almanach sceny bydg. 1920–90 (il.); Bydg. leksykon teatr. (il.); Kwaśniewski: Album; Orzechowski: Stary Teatr, 50 lat sceny toruńskiej s. 51, 52; Życie teatr. w Częstochowie; PWST w Krakowie; 100 lat T. Zagłębia w Sosnowcu (il.); Bydg. Informator Kult. 1997 nr 2 (il.); Dz. Zach. 1985 nr 70; Ekran 1985 ar 39 (il.); Gaz. Wyb. (Stołeczna) 1997 nr 3, 4, 5 (il.); Gaz. Wyb. ('Gaz. w Częstochowie) 1997 nr 254; Kur. Pol. 1978 nr 118 (il. 1983 nr 173 (il.); Pam. Teatr. 1999 z. 3–4 s. 273; Pomorze 1967 nr 12 (il.); Rzeczpospolita 1997 nr 1; Trybuna 1990 nr 251 (il.); Trybuna Rob. 1959 nr 264 (il.); Tyg. Veto 1990 (il.); Walka Młodych 1966 nr 43 (il.), 1990 nr 89 (il.); Wieczór Wrocławia 1988 nr 77 (il.), Zycie Warsz. 1983 nr 209 (Wywiad z D.; il.); Akta (fot.), ZASP; Akty ślubów nr 656/1959 i III/522/1972 oraz zgonu nr IV/8/1997, Arch. USC Warszawa; Programy (m.in. folder jubileuszowy „Wiesław Drzewicz 15 lat na scenie”, w nim opinie D. Jagły, S. Polanicy, T. Miłkowskiego. też il.) oraz wycinki prasowe, IS PAN; Almanach 1944–59; www.filmpolski.pll; Inf. żon, Iwony Jankowskiej i Anny Zielińskiej-Drzewicz. 

Ikonografia

NN: D. jako Figaro (Cyrulik sewilski), karyk., rys., repr. Trybuna Rob. 1956 nr 4; T. Dyniewski: D. jako Androkles (Androkles i lew), karyk., rys., repr. Wieczór 1957 nr 11; Fot. – Bibl. Nzs IS PAN, ITWarszawa.

Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017.
Zachowano konwencję bibliograficzną i część skrótów używanych w źródłowej publikacji.