Osoby

MORAWSKI Konrad Roman (26 listopada 1913 Pruszków koło Warszawy – 2 listopada 1985 Warszawa),

aktor.

Był synem Stefana Morawskiego i Alfredy z Grabowskich; mężem najpierw Michaliny Heleny z Wallów (ślub 10 kwietnia 1939 w Warszawie, rozwód w 1964), potem Łucji Marty z Krawczyków (ślub 14 grudnia 1964 w Warszawie). Jak podawał, na początku lat 30. ukończył Kursy Wokalno-Dramatyczne Jadwigi H. Hryniewieckiej w Warszawie, studiował też przez dwa lata w Wyższej Szkole Dziennikarskiej. W 1935 grał w Kordianie i chamie w Teatrze Comoedia w Warszawie, potem do wybuchu II wojny światowej występował i reżyserował w teatrze amatorskim w Warszawie i okolicach, np. w sali parafialnej kościoła w Pruszkowie wystawiał Judasza Kazimierza Tetmajera.

W czasie II wojny światowej i okupacji niemieckiej pracował w Gminie Okęcie jako poborca podatkowy i referent meldunkowy. W marcu 1944 w jawnym teatrze Miraż brał udział w przedstawieniu dla dzieci Dziewczynka z zapałkami. Przed wojną należał do Polskiej Partii Socjalistycznej i z ramienia tej partii, zaraz po zakończeniu wojny miał zostać dyrektorem teatru tworzonego na Okęciu; do otwarcia teatru jednak nie doszło. Od stycznia 1945 pracował w Ministerstwie Informacji i Propagandy. Od 1947 należał do Polskiej Partii Robotniczej, a od 1948 do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, trzykrotnie był sekretarzem Podstawowej Organizacji Partyjnej w teatrach.

Występował na scenach warszawskich; w 1945–48 był aktorem Miejskich Teatrów Dramatycznych, w sezonie 1948/49 Teatru Rozmaitości, a w 1949/50–1954/55 Teatru Polskiego, z wyjątkiem 1950/51, w którym grał w Teatrze Domu Wojska Polskiego. W tym teatrze zaangażowany był także w sezonach 1955/56 i 1956/57, a od 1 października 1957 do 30 września 1958 w Teatrze Ateneum. Od sezonu 1958/59 wrócił do Teatru Polskiego i pozostał w jego zespole do końca 1960/61. Równocześnie od października 1960 do stycznia 1961 grał w nowo otwartym Teatrze im. Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim. Na początku 1962 występował w Teatrze Rozmaitości we Wrocławiu, potem znów w Warszawie: w sezonie 1962/63 w Teatrze Klasycznym, w 1963/64–1969/70 w Teatrze Ludowym, równocześnie w 1969/70–1972/73 w Teatrze Żydowskim. W 1974–76 grał w Teatrze Płockim oraz w sezonie 1975/76 w Teatrze Powszechnym w Warszawie. W sezonach 1976/77–1978/79 zaangażowany był w Teatr na Woli w Warszawie, ale grał tu dłużej, do końca 1982, w tymże roku występował również w warszawskim Teatrze Powszechnym. 

Był użytecznym aktorem charakterystycznym; średniego wzrostu (w późniejszych latach miał krępą sylwetkę), o bardzo wyrazistej twarzy, z krzaczastymi brwiami, których łuki były mocno zarysowane; włosy, zaczesane do góry, tworzyły nad czołem zakola. W latach 40. i 50. w Warszawie grał pod kierownictwem cenionych reżyserów, potem wielokrotnie zmieniał sceny. Występował w rolach drugoplanowych, takich jak: Ojciec (Dwa teatry, 1947), Dyndalski (Zemsta, 1948), Krwawa Szyja (Na dnie, 1949), Dziadek (Sprawiedliwi ludzie, 1953), Frankowski (Dom na Twardej, 1954); Wernyhora (Wesele), Chrypa (Tragedia optymistyczna) – 1955; Makler (Wariatka z Chaillot, 1958) Inżynier Fabry (R.U.R., 1959), Grabiec (Balladyna, 1960), Mur i Ryjek (Sen nocy letniej, 1964), Uriadnik (Tewje Mleczarz, 1970), Ojciec Laurenty (Romeo i Julia, 1974), Miechodmuch (Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale, 1975).

Ostatnim miejscem jego pracy był warszawski Teatr na Woli, gdzie pod dyrekcją Tadeusza Łomnickiego, obok znakomitych aktorów, w głośnych przedstawieniach zagrał role: Frołowskiego (Protokół pewnego zebrania, 1976), Mille Puljiza (Przedstawienie „Hamleta” we wsi Głucha Dolna, 1977); Bardzo starego kardynała (Życie Galileusza), Dr. Maasa i Przechodnia (Ulice sytych) – 1978; Bronisława Stiekolnikowa (Sprzężenie zwrotne, 1980), Kucharza Salieriego (Amadeusz, 1981). W Teatrze Powszechnym wystąpił jako Siwowłosy mężczyzna (Upadek Nordahla Griega, 1982). Czasem reżyserował, np. Dwadzieścia lat później w Teatrze Młodych w Warszawie (premiera w 1950 na scenie Teatrze Rozmaitości), w Teatrze im. Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim Zemstę (1961).

W 1956–82 wystąpił w około 30. spektaklach Teatru TV (np.: Łaskawy chleb, Spektakl w teatrze Forda, Młyn nad Lutynią) i ponad 20. filmach fabularnych, telewizyjnych oraz serialach. 

Bibliografia

Almanach 1985/86; Kamińska, Szmidt: Byliśmy w teatrze (il.); 20 lat T. na Woli (il.); 20 lat T. Syrena; Mościcki: Teatry 1944–45 s. 639; Sadowy; T. Ateneum 1928–78; T. Dramatyczny m. st. Warszawy 1955–58 (il.); T. Nowy 1949–84; T. Powszechny w Warszawie 1945–95; Scena i Widownia Warsz. 1948 nr 5 (il.); Życie Warsz. 1985 nr 258, 1988 nr 165; Akta (fot.), ZASP; Akty ślubów: nr IV–122/26/ 1939 i nr I/2185/1964, Arch. USC Warszawa; Programy, wycinki prasowe, IS PAN; Programy, MTWarszawa; Almanach 1944–59; www.encyklopediateatru.pl; www.filmpolski.pl 

Ikonografia

J. Żebrowski: M. jako Dziadek (Sprawiedliwi ludzie), karyk., rys., repr. Express Wiecz. 1953 nr 270; A. Will: Portret, karyk., rys., repr. Wieczór Wrocławia 1988 nr 118; Fot. – Bibl. Nar., IS PAN, ITWarszawa. 

Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017.
Zachowano konwencję bibliograficzną i część skrótów używanych w źródłowej publikacji.

Biogram w Almanachu Sceny Polskiej

Konrad Zenon Morawski (26 XI 1913 Pruszków - 2 XI 1985 Warszawa), aktor. Przed wojną ukończył Kursy Wokalno-Dramatyczne Heleny Józefy Hryniewieckiej w Warszawie, gdzie następnie w l. 1945-48 był w zespole Miejskich T. Dramatycznych, w sez. 1948/49 w Miejskim T. Rozmaitości, 1949/50 w T. Polskim, 1950/51 w T. Domu Wojska Polskiego, w l. 1951-55 znów w T. Polskim, 1955-57 w T. Dramatycznym m. st. Warszawy, w sez. 1957/58 w T. Ateneum, w l. 1958-60 w T. Polskim, następnie w sez. 1960/61 zaangażował się do zespołu nowo otwartego T. im. Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim. 1 I 61 wrócił do Warszawy i do końca sez. grał znów w T. Polskim, w sez. 1961/62 był aktorem T. Rozmaitości we Wrocławiu. Po powrocie do Warszawy, w sez. 1962/63 grał w T. Klasycznym, w l. 1963-70 w T. Ludowym, a równocześnie w sez. 1969/70 był w zespole T. Żydowskiego, gdzie pozostał do końca sez. 1972/73. W l. 1974-76 zaangażowany był w T. Płockim (w sez. 1975/76 występował gościnnie w T. Powszechnym w Warszawie), w l. 1976-79 w T. na Woli. Grał m. in. Pana ("Wróg ludu" Ibsena), Ojca ("Dwa teatry" Szaniawskiego), Drwala ("Zaczarowane koło" Rydla), Wernyhorę ("Wesele" Wyspiańskiego), Chrypę ("Tragedia optymistyczna" Wiszniewskiego), Grabca ("Balladyna" Słowackiego), Podczaszyca ("Popas króla jegomości" Grzymały-Siedleckiego), Ojca Laurentego ("Romeo i Julia" Shakespeare'a), Miechodmucha ("Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale" Bogusławskiego), Starego Kardynała ("Życie Galileusza" Brechta).

Źródło: Almanach sceny polskiej 1985/86. Tom XXVII. Wydawnictwo Naukowe PWN - Warszawa 1993.