Osoby

Trwa wczytywanie

Lucjan Ortyński

ORTYŃSKI Lucjan Adam, właśc. L.A. Eisenbach (1836 Kiełczyna pow. opatowski - 1873 pod Sie­radzem), aktor, dyr. teatru. Był synem Józefa Eisen-bacha i Leopoldy z Michalczewskich, mężem -> Marii O., potem -> aktorki O. W 1858 występował pod pseud. Ortyński w zespole A. Gubarzewskiego w Rze­szowie i Iwoniczu; już wtedy wyróżniał się "elegancją gry". W październiku tego roku wystąpił we Lwowie w "Krakowiakach i Góralach" i został zaangażowany do t. lwow.; grał role amantów salonowych do marca 1860. Od czerwca do września 1860 występował z zespołem P. Ratajewicza, m.in. w Krasnymstawie, Zamościu, Lublinie i Łęcznej, grał wtedy m.in. role Narcyza ("Pafnucy i Narcyz") i Męża ("Piętro wyżej"). Potem wyjechał do Warszawy, gdzie zapewne chciał się zaangażować. Od listopada 1860 występował w ze­spole A. Ładnowskiego w Płocku, w lipcu i sierpniu 1861 u P. Ratajewicza w Lublinie, od października tego roku u K. Łobojki w Nowym Sączu; wkrótce został reżyserem i kierownikiem artyst. tego zespołu, pozostawiając Łobojce sprawy administracyjne i tytuł dyrektora. W poważnym stopniu przyczynił się do podniesienia poziomu przede wszystkim przez odpowiedni dobór repertuaru. Stworzyło to korzystne wa­runki dla rozwoju talentu H. Modrzejewskiej, wystę­pującej tam wówczas. Do zespołu K. Łobojki należał do września 1862, a po bankructwie antreprenera objął kierownictwo zespołu i dawał przedstawienia prawdo­podobnie w Złoczowie, a w początku 1863 w Przemyślu. Od 7 III do 17 VIII 1863 prowadził stały t. pol. w Czerniowcach. Od kwietnia należała do jego zespołu H. Modrzejewska, z którą O. często grał główne role, jak np. Botwela ("Maria Stuart" J. Słowackiego), Zbignie­wa ("Mazepa"), Gustawa ("Śluby panieńskie"). Od 1 X 1863 zaczął nowy sezon w Czerniowcach prowadząc teraz dwie sceny, pol. i niemiecką. Zrażony trudnościami finansowymi ok. 20 XI tego roku odstąpił kierownic­two t. pol. W. Rapackiemu, a sam prawdopodobnie prowadził do maja 1864 t. niemiecki. W sez. 1864/65 występował w Łodzi w zespole F. Sellina, potem po­dobno był w Paryżu. 16 XII 1865 debiutował w WTR w roli Hrabiego ("Okno na pierwszym piętrze"), potem grał jeszcze 22 XII - Gustawa ("Śluby panieńskie"), a w lutym 1866 - Hrabiego Bolingbroke ("Szklanka wo­dy"). Z Warszawy wyjechał prawdopodobnie do Łodzi i grał tam jeszcze przez kilka miesięcy. Od czerwca 1866 do stycznia 1867 występował w Lublinie i Ra­domiu w zespole A. Trapszy, potem w Kaliszu u F.L. Stobińskiego. Następnie zorganizował własny zespół, z którym 1 V 1867 zaczął dawać przedstawienia w Ka­liszu, od 1 I 1868 występował w Sieradzu, w maju w Radomiu, a od maja do września w Kielcach. Po likwi­dacji tego zespołu od września 1868 występował u M. Stengla w Bielsku. W 1869 znowu zorganizował włas­ny zespół i grał z nim w sierpniu w Piotrkowie, a we wrześniu w Częstochowie. Tam zadłużył się i podobno uciekł do Galicji. W sez. 1869/70 znowu występował w Łodzi w zespole F. Sellina, a od 7 IV do 3 XII 1870 grał w t. krak. takie role jak: Horacy ("Przysięga Ho­racego"), Chaseuil ("Adrianna Lecouvreur"), Dymitr ("Dy­mitr i Maria"), Adolf ("Panna mężatka").
Celował w rolach amantów komediowych i salonowych. K. Estreicher nazywał go "prawdziwie salonowym aktorem", a recenzent "Czasu" chwalił jego "właściwe ruchy, wymowną gestykulację, płynność w wysłowieniu i brak przesady". Z powodzeniem grał także role charakterystyczne, np. Księcia ("Pan Geldhab").
Bibl.: Almanach Modrzejewskiej; Estreicher: Teatra; Got: Teatr Koźmiana; Krzesiński: Koleje życia s. 401-404, 414; Pepłowski: Teatr we Lwowie I; Czas 1870 nr 81; Dz. Warsz. 1867 nr 269, 281, 1868 nr 21; Kur. warsz. 1867 nr 87, 181,269, 1869 nr 196, 208; Pam. teatr. 1959 z. 4 (J. Got), 1962 z. 1 (S. Dąbrowski); Afisze, IS PAN; Akt ślubu, katedra w Płocku (wg informacji S. Dąbrowskiego); Chomiński.
Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1765-1965, PWN Warszawa 1973

Pracownia

X
Nie jesteś zalogowany. Zaloguj się.
Trwa wyszukiwanie

Kafelki

Nakieruj na kafelki, aby zobaczyć ich opis.

Pracownia dostępna tylko na komputerach stacjonarnych.

Zasugeruj zmianę

x