Autorzy

Trwa wczytywanie

Andrzej Marek

MAREK Andrzej, właśc. Marek Arnstein, Arenstein, Arensztejn
(2 stycznia 1880 – 1943 Warszawa),

reżyser.

Był synem Adama Arnsteina i Dory z Gotsfartów. Ukończył gimnazjum w Sanoku. Około 1900 zaczął pracować jako dziennikarz w warszawskim piśmie „Izraelita”.

Napisał kilka sztuk o tematyce żydowskiej, m.in. Chasydzi (1900), Wieczna bajka (1901), Pieśniarze (1902). Przekładał też i adaptował dla scen polskich utwory z literatury żydowskiej (np. Golem, Mirla Efros). W 1912 reżyserował swoją sztukę Noemi w krakowskim Teatrze Ludowym. Przez pewien czas przebywał w Los Angeles i współpracował tam z wybitnymi działaczami teatru żydowskiego Nachumem Zemachem [Cemachem]Maurice’em Schwartzem.

Około 1924 wrócił do Polski i wkrótce uzyskał przyznane mu przez ZASP prawo reżyserowania. Współpracował ze scenami żydowskimi, a niekiedy z teatrami polskimi, w których wystawiał niemal wyłącznie sztuki żydowskie, jak np. Mirla Efros (Łódź 1929) lub o tematyce żydowskiej jak Małka Szwarcenkopf (Teatr Nowości w Warszawie 1928). Wybitnym jego osiągnięciem było wystawienie 26 maja 1928 na arenie warszawskiego cyrku Golema – jedno z pierwszych w Polsce przedstawień na scenie kolistej, ze scenografią Andrzeja PronaszkiSzymona Syrkusa, przy współpracy reżyserskiej Jerzego Waldena.

Podczas II wojny światowej znalazł się w getcie warszawskim i kierował grającym tam w języku polskim Nowym Teatrem Kameralnym, w którym reżyserował m.in. Mirlę Efros, Muzykę na ulicy.

Zginął zamordowany przez hitlerowców.

Bibliografia

Łoza: Czy wiesz I (il.); Marczak-Oborski: Teatr czasu wojny; Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego 1969 nr 69; Pam. teatr. 1962 z. 3/4 (B. Frankowska).

Źródło: Słownik biograficzny teatru polskiego 1765–1965, PWN, Warszawa 1973.
Zachowano konwencję bibliograficzną źródłowej publikacji.

Jego kariera była wyjątkowa wśród polskich artystów żydowskich ze względu na to, że pracował równocześnie w języku jidysz i polskim. Jego marzeniem, jak twierdził, było zbudowanie pomostu między społeczeństwami
polskim i żydowskim za pomocą sztuki teatru. Michael C. Steinlauf

Uzupełnienia bibliograficzne

  • Bułat Mirosława: Teatr żydowski w świetle „Izraelity” w latach 1883-1905, „Pamiętnik Teatralny”, 1992, z.3–4.
  • Frankowska Barbara: Sceny koliste dwudziestolecia, „Pamiętnik Teatralny”, 1962, z.3–4,  s. 520–533
  • Gross Natan: Film żydowski w Polsce, Kraków 2002
  • Lubelski Tadeusz: Historia kina polskiego. Twórcy, filmy, konteksty, Katowice 2009
  • Marczak-Oborski Stanisław: Teatr czasu wojny 1939-1945, Warszawa 1967;
  • Teatr żydowski w Polsce, red. Anna Kuligowska-Korzeniewska , Małgorzata Leyko, Łódź 1998. 

Pracownia

X
Nie jesteś zalogowany. Zaloguj się.
Trwa wyszukiwanie

Kafelki

Nakieruj na kafelki, aby zobaczyć ich opis.

Pracownia dostępna tylko na komputerach stacjonarnych.

Zasugeruj zmianę

x